Otobüs bileti fiyatlandırma ve markup: kârınızı kurallarla yönetin

Otobüs bileti satışında acentenin kazancı, firmanın belirlediği fiyatın üzerine ne eklediğine ve bunu müşteriye nasıl gösterdiğine bağlıdır. Her satışta kârı elle hesaplamak hata üretir; alt acente sayısı arttıkça da bu iş yönetilemez hâle gelir. DIJI.TECH'in otobüs bileti yazılımı fiyatlandırmayı kurallara bağlar: markup, hizmet bedeli ve satıcı komisyonu ayrı katmanlar olarak tanımlanır ve her satışta aynı mantıkla çalışır; otobüs satış raporunda net tutar ve markup ayrı kolonlarda, satıcı komisyonu ise ayrı hak ediş raporunda izlenir. Bu sayfada otobüs modülündeki fiyatlandırma araçlarını ve bilmeniz gereken sınırlarını anlatıyoruz.

Otobüs bileti fiyatı hangi kalemlerden oluşur?

Otobüs biletinin satış fiyatı, otobüs firmasının net fiyatına acentenin tanımladığı markup'ın (B2B panel satışlarında ayrıca hizmet bedelinin), ödeme anında da satıcı komisyonunun eklenmesiyle oluşur. Firmanın acenteye bıraktığı tedarikçi komisyonu ise fiyata eklenmez, raporlama için ayrıca tutulur. Dört kalemin farkı şöyledir:

Bu ayrım, müşteriye gösterilen tutarla acentenin gerçek kazancını birbirine karıştırmamanızı sağlar. Markup fiyatın içinde kalır; hizmet bedeli ve satıcı komisyonu ise müşterinin ayrı satır olarak gördüğü kalemlerdir. Hangi gelirin görünür, hangisinin fiyatın içinde olacağına iş modelinize göre siz karar verirsiniz.

Markup kural motoru hangi kriterlerle çalışır?

Markup kural motoru, otobüs firmasının net fiyatına eklenecek kârı önceden tanımladığınız kriterlere göre otomatik seçen bir kural sistemidir. Otobüs modülünde kurallar genel olarak ya da ülke, otobüs firması, fiyat aralığı, seyahat tarihi ve satış kanalı kriterleriyle kurulur; eklenecek kâr yüzde ya da sabit tutar olarak girilir.

Kâr dört birimden biriyle uygulanır: rezervasyon, yolcu, bilet veya bacak başına. Otobüste her yolcu bir koltuğa ve her koltuk ayrı bir e-bilet numarasına karşılık geldiği için koltuk başına kâr hedefliyorsanız yolcu veya bilet birimini, işlem başına sabit kâr hedefliyorsanız rezervasyon birimini seçebilirsiniz.

Uçak satışından alışık olunan bazı kriterler otobüste karşılık bulmaz. Tedarikçi hesabına (credential) göre kural, iç hat ve dış hat ayrımı, havayolu ve kabin kriterleri otobüs kurallarında çalışmaz. Kuralları kurgularken firma, fiyat bandı, tarih ve kanal üzerinden düşünmek bu yüzden daha verimlidir.

Markup fiyata ne zaman uygulanır?

Markup arama sırasında bir kez uygulanır ve sefer teklifiyle birlikte önbelleğe alınır; sonuç listesinde ve koltuk haritasında görünen fiyat markup uygulanmış fiyattır. Koltuk haritasındaki her koltuğun fiyatı aynı kurallardan geçer, bu nedenle tekli koltuk fiyat farkı gibi koltuk bazlı farklar da kâr hesabınızı bozmadan yansır.

Sepete eklerken fiyat tarayıcıdan alınmaz; sunucudaki sefer teklifinden çözülür. Tarayıcıda değiştirilmiş bir fiyatın satışa gitmesi bu yapıyla engellenir.

Ön rezervasyon adımında koltuk haritası ve fiyat firmadan canlı olarak yeniden okunur. Firma fiyatı değiştiyse yeni net fiyat aynı markup kurallarıyla yeniden hesaplanır. Sapma yüzde biri aşarsa eski ve yeni fiyat bir diyalogda gösterilir ve satışa devam etmek için açık onay istenir; daha küçük farklar sessizce güncellenir. Böylece hem kâr marjınız korunur hem de müşteriye onaysız bir fiyat artışı yansımaz.

Katmanlı markup: kiracı, GSA ve acente

Katmanlı markup, aynı satışta yazılımı kullanan ana işletmenin (kiracı), GSA'nın ve satışı yapan acentenin her birinin kendi kârını ayrı kural olarak eklediği fiyatlandırma yapısıdır. Her izleyici yalnızca görmeye yetkili olduğu katmanları görür; zincirin tamamı tarayıcıya gönderilmez ve net firma fiyatı yalnızca kiracı tarafında görünür.

Her katmanın kendi kural ekranı vardır: acente kendi otobüs markup kurallarını, GSA alt acentelerine uyguladığı kuralları, kiracı ise tüm ağın kurallarını ayrı ekranlardan yönetir. Tipik bir kurgu şöyledir: kiracı tüm otobüs satışlarına bir taban kâr koyar, GSA kendi alt acentelerine açılan satışlara ek kâr tanımlar, alt acente de kendi müşterisine yönelik bir katman ekler. Alt acente kendi katmanını ve müşteriye yansıyan toplamı görür; üst katmanların kârı fiyatın içindedir. Ağın kuruluşu alt acente ağı nasıl kurulur rehberinde ayrıntılı anlatılır.

Bilmeniz gereken bir sınır var: otobüs satış raporunda markup tek bir kiracı katmanı olarak sayılır. Acente ve GSA raporda kendi katmanını ayrı bir kolon olarak göremez. Katman bazında kâr analizi sizin için kritikse bu ihtiyacı kurulum görüşmesinde konuşmanızı öneririz.

Markup simülatörü ile kuralı satıştan önce deneyin

Markup simülatörü, tanımladığınız kuralların belirli bir senaryoda hangi satış fiyatını üreteceğini gerçek satış yapmadan gösteren hesaplama aracıdır. Otobüs için simülatörde kalkış ve yolculuk bilgileri girilir ve kuralların bu senaryoda ürettiği fiyat görülür.

Simülatör özellikle üç durumda işe yarar: yeni bir fiyat aralığı kuralı eklediğinizde mevcut kurallarla nasıl birleştiğini görmek, belirli bir otobüs firması için tanımladığınız kâr oranının sonucunu kontrol etmek ve B2B ile B2C kanalı arasındaki fiyat farkını yayına almadan önce doğrulamak. Yanlış bir kuralın canlı satışta fark edilmesi, simülatörde fark edilmesinden her zaman daha pahalıdır.

Hizmet bedeli nasıl uygulanır?

Hizmet bedeli, markup'tan farklı olarak fiyatın içinde değil, fiyat kırılımında ayrı bir satır olarak gösterilen ücrettir. B2B acente panelindeki otobüs satışlarında hizmet bedeli kuralları bilet, yolcu veya bacak birimiyle tanımlanabilir; yolcu veya bilet birimi seçildiğinde ücret satılan koltuk sayısıyla birlikte artar. B2C sitede hizmet bedeli kuralları uygulanmaz.

Otobüs iptal akışında satış sonrası işlem ücreti uygulanmaz. Satış sonrası ücret altyapısı otobüs iptaline bağlı değildir; iptal teklifinde ek bir işlem ücreti satırı oluşmaz. Bu nedenle otobüs gelirinizi iptal ücretine dayandırmak yerine satış anındaki katmanlarla kurmanız gerekir. Kavramın tanımı servis bedeli sözlük maddesinde yer alır.

Satıcı komisyonu: ödeme ekranındaki acente kazancı

Satıcı komisyonu, satışı yapan acentenin ödeme ekranında fiyatın üzerine yüzde veya sabit tutar olarak eklediği kazançtır. Bu tutar e-bilet PDF'inde "Servis Bedeli" satırı olarak görünür; yolcu ödediği toplamın hangi kısmının acente hizmeti olduğunu açıkça görür.

Satıcı komisyonunun işleyişi üç noktada önemlidir:

• İptalde geri alma: Bilet iptal edildiğinde komisyon iade oranında geri alınır; iade cari hesapla ödenen satışta cariye, kartla ödenen satışta karta yapılır.
• Hak ediş takibi: Satıcı komisyonu raporunda otobüs satışları ayrı filtrelenir, böylece satış temsilcilerinin veya acentelerin otobüs kazancı ayrıca izlenir.
• Satış anında karar: Komisyon kuralla değil ödeme ekranında belirlendiği için acenta aynı sefer için farklı müşterilere farklı servis bedeli uygulayabilir.

Tedarikçi komisyonu fiyata eklenir mi?

Hayır. Tedarikçi komisyonu, otobüs firmasının bilet fiyatı içinden acenteye bıraktığı paydır ve fiyata ayrıca eklenmez. Yazılımda her otobüs firması eşlemesinde bir komisyon yüzdesi tutulur; bu değer BiletAll'dan senkronlanır, platform yönetimindeki firma eşleme ekranında görüntülenir ve raporlama girdisi olarak kullanılır.

Komisyon oranları firmadan firmaya ve sözleşmeden sözleşmeye değiştiği için bu sayfada rakam vermiyoruz. Oranların nasıl oluştuğu ve acentenin gelir kalemleri otobüs bileti komisyonu rehberinde ele alınır.

Firma 3D sayfasında ödenen seferlerde fiyatlandırma

Ödeme yolu sefer bazında otobüs firması tarafından belirlenir ve fiyatlandırmayı doğrudan etkiler. Firmanın 3D Secure sayfasında ödenen seferlerde markup, satıcı komisyonu ve kupon uygulanmaz; sefer net fiyatla satılır ve acente yalnızca fiyatın içindeki tedarikçi komisyonunu kazanır.

BiletAll hesabınızın ödeme modu POS (firma 3D sayfası) olarak tanımlandıysa her satış firmanın 3D sayfasına gider. Bu tercih kâr kurgunuzu baştan belirlediği için hesap tanımı yapılırken birlikte değerlendirilmelidir. Ödeme yollarının ayrıntısı sanal POS entegrasyonu sayfasındadır.

B2B ve B2C kanalı için farklı fiyat stratejisi

Satış kanalı kriteri, aynı sefere acente panelinde ve B2C satış sitesinde farklı kâr uygulamanızı sağlar. Alt acentelerinize daha dar, son kullanıcıya daha geniş bir marj tanımlayabilir ya da tam tersini kurgulayabilirsiniz.

B2C tarafında otobüs fiyatı Türk lirası olarak gösterilir. Vitrine ağ geçidinin adı ve maliyet kalemleri gitmez; ziyaretçi yalnızca otobüs firmasını ve satış fiyatını görür. Ön ödemeli seferlerde kupon kodu kullanılabilir, bu da kampanya dönemlerinde markup kurallarına dokunmadan indirim yapmanızı sağlar. Acente panelinde ise ön ödemeli otobüs bileti diğer ürünlerle aynı sepette tek ödemeyle alınabilir. Kanal ayrıntıları için B2B otobüs bileti yazılımı ve B2C otobüs bileti sitesi sayfalarına bakabilirsiniz.

Kârınızı raporlarda nasıl izlersiniz?

Otobüs satış raporu her satırda net tutarı, komisyon (markup) kolonunu ve toplamı ayrı gösterir; komisyon kolonu görünürlük kurallarına göre açılır. Rapor durum, otobüs firması, sağlayıcı ve tarih filtreleriyle daraltılır, sayfa toplamları alınır ve Excel ile PDF olarak dışa aktarılır.

Raporu açan rolün kapsamı farklıdır: tek acente yalnız kendi satırlarını, GSA alt acente satışlarını da, kiracı bütün ağı listeler. Satıcı komisyonu raporu da otobüs filtresiyle ayrıca okunur. Raporların ve diğer arka ofis ekranlarının tamamı yönetim paneli sayfasında anlatılır.

Kendi fiyat kurgunuzu, alt acente yapınızı ve kanal stratejinizi gerçek ekranlarda denemek için demo isteyebilirsiniz.