Markup nedir?

Markup, acentenin bir ürünün net fiyatının üzerine kendi kâr payı olarak eklediği tutardır. Otobüs bileti satışında net fiyat, otobüs firmasının bilet için belirlediği tutardır; acente buna yüzde veya sabit tutar olarak markup ekler ve satış fiyatını oluşturur. Müşteri markup'ı ayrı bir kalem olarak görmez; koltuk fiyatının içinde ödenir.

Markup nasıl hesaplanır?

Markup, net fiyata bir kural uygulanarak hesaplanır: kural yüzde ise net fiyatın belirli bir oranı, sabit tutar ise her birim için aynı miktar eklenir. Kuralın hangi birime uygulanacağı da önemlidir. Rezervasyon başına sabit bir markup, kaç koltuk alınırsa alınsın bir kez eklenir; bilet başına markup ise her koltukta tekrarlanır.

Acenteler genellikle tek bir kuralla yetinmez. Bir firmanın seferlerinde daha düşük, başka bir firmada daha yüksek kâr hedeflenebilir; düşük fiyatlı biletlerde sabit tutar, yüksek fiyatlılarda yüzde daha anlamlı olabilir. Bu yüzden markup çoğunlukla bir kural setiyle yönetilir.

Markup, servis bedeli ve komisyon farkı

Otobüs bileti satışında acentenin gelirini oluşturan birkaç kalem birbirine karıştırılır. Markup fiyatın içindeki kâr, servis bedeli müşteriye görünen hizmet ücreti, tedarikçi komisyonu ise firmanın acenteye bıraktığı paydır.

Servis bedelinin ayrıntısı için servis bedeli maddesine bakabilirsiniz.

Katmanlı markup nedir?

Katmanlı markup, bir satışta birden fazla tarafın sırayla kendi kâr payını eklediği yapıdır. Acente ağlarında ana acente (kiracı), bölge temsilcisi GSA ve alt acente aynı bilete kendi markup'larını ekleyebilir. Burada temel kural gizliliktir: alt katman, üst katmanın ne kadar eklediğini görmemelidir.

Markup kuralı kurarken nelere dikkat edilmeli?

Markup kuralı, satış kanalı ve ödeme yolu düşünülmeden kurulursa beklenen kâr oluşmayabilir. Kural setini hazırlarken şu noktalar gözden geçirilmelidir:

• Kanal farkı: Acente panelindeki satış ile B2C sitedeki satış için aynı oran uygun olmayabilir; satış kanalı kriteri bu ayrımı sağlar.
• Fiyat değişimi: Firma fiyatı ön rezervasyonda değişirse yeni net fiyat aynı kurallarla yeniden fiyatlanır; sabit tutarlı ve yüzdeli kurallar bu durumda farklı sonuç verir.
• Ödeme yolu: Firmanın 3D sayfasıyla satılan seferlerde markup uygulanmadığı için bu seferlerin kârlılığı tedarikçi komisyonuna bağlıdır.
• Raporlama sınırı: Otobüs satış raporunda markup tek bir kiracı katmanı olarak görünür; acente ve GSA kendi katmanını bu raporda ayrı izleyemez.

Örnek: üç katmanlı bir satış

Bir ana acentenin, bir GSA'nın ve GSA'ya bağlı bir alt acentenin aynı otobüs biletini sattığını düşünelim. Ana acente firmanın net fiyatına kendi markup'ını ekler; GSA bu fiyatın üzerine bölgesel payını koyar; alt acente de kendi markup'ını ekleyerek müşteriye satar. Alt acente ekranda yalnızca kendisine gelen fiyatı ve kendi markup'ını görür; ana acentenin ve GSA'nın paylarını görmez. Firmanın net fiyatını ise yalnızca ana acente görür.

Otobüs bileti yazılımında markup

DIJI.TECH'in otobüs bileti yazılımı otobüs için ayrı bir markup kural motoru kullanır. Koltuk haritasındaki fiyatlar da markup uygulanmış olarak gösterilir.

• Kriterler: Genel kural, ülke, otobüs firması ve fiyat aralığı; bunlara ek olarak seyahat tarihi ve satış kanalı (acente paneli veya B2C site).
• Uygulama birimi: Rezervasyon, yolcu, bilet veya bacak başına.
• Kural ekranları: Acente, GSA ve kiracı için ayrı otobüs markup ekranları; kurallar simülatörle önceden denenebilir.
• Sınır: Firmanın 3D Secure sayfasında ödenen seferlerde markup uygulanmaz; acente bu seferlerde yalnızca fiyatın içindeki tedarikçi komisyonunu kazanır.

Kriterlerin ve katmanların ayrıntısı fiyatlandırma ve markup sayfasındadır.