Online otobüs koltuk seçimi: canlı harita ve koltuk kural motoru

Otobüste koltuk seçimi, satışın en çok hata üreten adımıdır: koltuk başkasına satılmış olabilir, firma o koltuğu yalnız kadın yolcuya ayırmış olabilir ya da yan yana farklı cinsiyetten yolculara izin vermiyor olabilir. Bu hatalar ödeme sonrasında ortaya çıkarsa müşteri ücreti ödemiş ama bileti kesilmemiş olur. DIJI.TECH'in otobüs bileti yazılımı bu riski koltuk kural motoruyla satıştan önce büyük ölçüde azaltır.

Online otobüs koltuk seçimi nasıl çalışır?

Online otobüs koltuk seçimi, yolcunun seferin canlı koltuk haritasından koltuğunu seçip cinsiyetini belirttiği ve seçimin firmanın kurallarıyla doğrulandığı bir satış adımıdır. Yazılımda bu adım hem acentelerin kullandığı B2B portalda hem de son kullanıcıya açık B2C sitede aynı otobüs servisi üzerinden çalışır.

Akış dört aşamadan oluşur:

1. Sefer detayı açılır; koltuk haritası, firmanın satış kuralları ve koltuk fiyatları canlı okunur.
2. Yolcu koltuğa dokunur ve kadın veya erkek seçer; kurala aykırı seçenek kapalıdır.
3. Yazılım seçimi önce yerel kural motoruyla, sonra firmaya karşı canlı olarak doğrular.
4. Seçim uygunsa koltuk numarası ve cinsiyet yolcu formuna taşınır.

Satış öncesi koltuk denetimi acenteye ne kazandırır?

Satış öncesi koltuk denetimi, firmanın reddedeceği bir seçimi ödeme alınmadan yakalayarak iptal, iade ve müşteri şikâyeti yükünü baştan önler. Firma kuralları satış anında zaten uygulanır; fark, ihlalin ne zaman fark edildiğidir. Ödemeden sonra gelen bir ret, kartından para çekilmiş ama bileti olmayan bir müşteri ve operasyon ekibine düşen bir iade işi anlamına gelir.

Yazılım bu yüzden kontrolü üç noktada tekrarlar: koltuğa dokunulduğunda kapalı cinsiyet seçeneğiyle, "Yolcu bilgilerine geç" adımında kural motoru ve canlı doğrulamayla, ön rezervasyonda ise koltuk haritasının yeniden okunmasıyla. Her katman bir öncekinin kaçırabileceği durumu yakalar; örneğin yolcu formu doldurulurken satılmış bir koltuk, ön rezervasyonda fark edilir ve ödeme ekranına geçilmez.

Canlı koltuk haritası

Koltuk haritası, sefer detayı her açıldığında önbellek kullanılmadan firmadan yeniden okunur. Böylece birkaç dakika önce satılmış bir koltuk boş görünmez. Harita koltuk, koridor, kapı ve merdiven hücrelerinden oluşur; şoför ve kapı konumları etiketlenir. Çift katlı araçlarda alt kat ve üst kat ayrı sekmelerde gösterilir.

B2C sitede harita iki görünümle sunulabilir: düz bir koltuk ızgarası veya direksiyon, kapı ve merdiveniyle çizilmiş otobüs gövdesi. Hangi görünümün kullanılacağı sonuç listesi bölümünün ayarlarında seçilir.

Haritadaki lejant, yolcunun koltuğun durumunu tek bakışta anlamasını sağlar:

Güzergâh, kurallar ve koltuk ekranındaki diğer bilgiler

Koltuk ekranı yalnız haritadan ibaret değildir. Sefer detayı açıldığında güzergâhtaki ara duraklar ve saatleri, firmanın satış kurallarıyla birlikte aynı anda getirilir. B2B portalda güzergâh, koltuk panelinde bir zaman çizelgesi olarak gösterilir; acente yolcuya hangi duraklardan geçileceğini koltuk seçerken anlatabilir.

B2C sitede sonuç kartındaki isteğe bağlı sefer detayları paneli, güzergâh ve durakları saatleriyle, bilet kurallarını ise iptal süresi ve firmanın bildirdiği işlem başına koltuk sınırıyla gösterir. Yolcu bu bilgileri koltuk haritasını açmadan görebilir. B2C sitenin mobil uygulamasında koltuk seçiminden ödemeye geçiş tam sayfa olarak açılır.

Kadın ve erkek yolcu seçimi

Haritada bir koltuğa dokunmak cinsiyet seçimini açar. Firmanın kuralı o koltuk için yalnız bir cinsiyete izin veriyorsa diğer seçenek kapalı gelir. Seçilen cinsiyet koltuğa bağlanır ve yolcu formunda değiştirilemez; bu sayede kural denetiminden geçmiş bir seçim sonradan bozulamaz.

Cinsiyet kuralı Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde yer almaz, otobüs firmasının satış kuralıdır ve sefer bazında firmadan gelir. Yolcuların bu konudaki sorularını otobüste cinsiyet kuralı rehberinde yanıtladık.

Koltuk kural motoru

Koltuk kural motoru, firmanın sefer bazındaki satış kurallarını yolcunun seçimine uygulayan ve ihlali ödeme alınmadan yakalayan bir denetim katmanıdır. Firma bu kuralları satış anında kendisi de uygular; ancak o noktada gelen bir ret, ödemesi alınmış ama bileti kesilmemiş bir müşteri demektir. Yazılım bu yüzden her kuralı satıştan önce yerelde çalıştırır ve firmaya yapılan çağrıyı yalnızca teyit olarak kullanır.

Motorun denetlediği kurallar şunlardır:

Kurallar sabit bir sırayla çalışır ve ilk ihlal döner. Bu bilinçli bir tercihtir: kullanıcı bir hata listesi yerine düzeltebileceği tek bir cümle görür. Kural mesajları Türkçe ve İngilizce hazırdır; koltuğa bağlı kurallarda mesaj ilgili koltuk numarasını da içerir.

Örnek: aynı işlemde iki yolcu

Kural motorunun nasıl çalıştığını bir örnekle görmek kolaylaşır. Bir acente, bir kadın ve bir erkek yolcuya yan yana iki koltuk satmak istediğinde firma bu seferde farklı cinsiyetin yan yana oturmasına izin vermiyorsa denetim yan yana farklı cinsiyet kuralında durur ve acente koltuklardan birini değiştirmesi gerektiğini görür. Aynı acente bu kez biri tekli, biri çift sıradaki iki koltuğu seçerse ve koltukların fiyatı farklıysa, firma izin vermiyorsa farklı fiyatlı koltuk kuralı devreye girer.

Her iki durumda da ihlal ödeme ekranına gelinmeden fark edilir. Acente seçimi düzeltir, kurallar yeniden çalışır ve satış kaldığı yerden devam eder. Firma bu kurallara izin veren bir sefer tanımladıysa aynı seçimler sorunsuz geçer; kural seti sabit değildir, her sefer için firmadan gelir.

Koltuk kontrolü: yerel kural ve canlı doğrulama

Koltuk kontrolü, "Yolcu bilgilerine geç" adımından önce çalışan iki aşamalı bir doğrulamadır. Önce yerel kural motoru seçimi denetler; kurallar geçerse seçim firmaya karşı canlı olarak doğrulanır. Koltuk kontrolü koltuğu tutmaz, yalnız seçimin o an satılabilir olduğunu teyit eder.

B2C sitede bu denetimden önce tarayıcıda çalışan ipuçları da vardır: cinsiyet kilidi, yan koltukta farklı cinsiyet, farklı fiyatlı koltuk ve azami koltuk sayısı, yolcu seçimi yaparken uyarı olarak gösterilir. Sunucu kuralı reddederse mesaj ilgili koltuğun yanında okunur bir cümle olarak çıkar ve harita yenilenir. Seçim yapılırken satılan bir koltuk seçimden çıkarılır ve yolcuya bildirilir.

Koltuk asıl olarak ön rezervasyon adımında tutulur. Bu adımda koltuk haritası yeniden okunur, kurallar bir kez daha denetlenir ve koltuklar sistemde 15 dakika tutulur. BiletAll sağlayıcı tarafında koltuk tutmadığı için bu tutma yereldir. Akışın tamamını otobüs bileti satış sistemi sayfasında anlattık.

Koltuk fiyatları, tekli koltuk ve 2+1 düzen

Koltuk fiyatları, acentenin markup kuralları uygulanmış hâliyle haritada gösterilir. Firma tekli koltuk için farklı fiyat tanımladıysa fark hem sefer kartında hem koltuk seçim ekranında yer alır; B2C sitede koltuğa dokunulduğunda koltuk numarası, tekli olup olmadığı ve fiyatı küçük bir pencerede görünür. Farklı fiyatlı koltukların aynı işlemde alınıp alınamayacağı firmanın kuralına bağlıdır ve kural motoru bunu denetler.

Koltuk düzeni sonuç listesinde filtre olarak kullanılır. Yolcu 2+1 veya 2+2 düzenli seferleri ayırabilir; 2 1 koltuk düzenini tercih eden yolcu yalnız bu seferleri listeler. Tanımlar için koltuk düzeni ve tekli koltuk sözlük maddelerine bakabilirsiniz.

Koltuk seçtirmeyen firmalar

Bazı firmalar seferlerinde koltuk seçimine izin vermez ve koltuğu kendisi atar. B2C sitede bu seferlerin kartında "Koltuğu firma belirler" bilgisi görünür. Yolcu harita yerine yolcu sayısını ve her yolcunun cinsiyetini seçer; seçilebilecek yolcu sayısı 1 ile 4 arasındadır ve seferdeki boş koltuk sayısıyla sınırlıdır. Koltuk numarası biletleme sırasında firma tarafından atanır ve e-bilette yer alır.

Koltuktan yolcu formuna

Koltuk seçimi tamamlandığında her koltuk için bir yolcu kartı açılır. B2C ödeme sayfasında kartlar "1. Yolcu · Koltuk 12" gibi koltuk numarasıyla başlar. Koltuk numarası ve cinsiyet kilitlidir; yolcu ad, soyad, uyruk ve kimlik bilgisini girer (doğum tarihi isteğe bağlıdır). Türk vatandaşından Kimlik No, yabancı yolcudan pasaport numarası istenir.

Yolcu sayısı, seçilen koltuk sayısına eşittir; arama formunda ayrıca yolcu sayacı yoktur. Sistem yalnız yetişkin yolcu tanır. Dörtten fazla yolcu için koltuklar tek işlemde satılamaz, birden çok satışa bölünmelidir.

Koltuk seçiminin sınırları

Koltuk seçimi satıştan önceki adımı kapsar; bilet kesildikten sonra koltuk değişikliği yapılmaz. Farklı bir koltuk istenirse, firmanın iptal süresi içindeyse rezervasyon iptal edilir ve yeni bir satış yapılır. İptal de rezervasyondaki tüm koltukları kapsar; acente veya müşteri koltuk seçerek kısmi iptal yapamaz. İptal sürecinin ayrıntıları otobüs bileti iptal ve iade yönetimi sayfasında.

Sefer kartı cam kenarı, peron veya otobüs modeli bilgisi göstermez; yazılım bu konularda tahmin yürütmez. Araç özellikleri (priz, koltuk ekranı, internet gibi) firmanın beyanıdır ve her seferde gelmez.

Online koltuk seçimini kendi acentenizde ya da acenta sitenizde denemek için iletişim sayfasından demo talep edebilirsiniz.