Yetki belgesi nedir, yolcu taşımacılığında hangi türleri vardır?

Yetki belgesi, karayolu taşımacılığında faaliyet gösterecek gerçek ve tüzel kişilere çalışma izni veren ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca düzenlenen belgedir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği md. 5'e göre taşımacılık ve acentelik dâhil yönetmelik kapsamındaki faaliyetler için uygun yetki belgesi almak zorunludur. Otobüs bileti satışında hem seferi yapan firmanın hem de bileti satan acentenin kendine ait bir yetki belgesi vardır.

Yolcu taşımacılığında hangi yetki belgesi türleri var?

Yolcu taşımacılığında yetki belgeleri taşıt türüne ve faaliyetin biçimine göre ayrılır: otomobille taşımacılık A, otobüsle yurt içi ve uluslararası taşımacılık B, otobüsle yurt içi taşımacılık D, yolcu taşımacılığında acentelik F türü belgedir. Md. 6 her türü alt türlere böler.

Yönetmelikte eşya taşımacılığı (C), eşya ve kargo acenteliği (G), servis taşımacılığı (S) ve terminal işletmeciliği (T) gibi başka türler de vardır; bunlar otobüs bileti satışıyla doğrudan ilgili değildir.

Firma belgesi ile acente belgesi farkı

Otobüs firması seferi yapma iznini B veya D türü belgeyle, acente ise bilet satma iznini F türü belgeyle alır. Tarifeli seferler B1 veya D1, tarifesiz seferler B2 veya D2 kapsamındadır. Sık yapılan hata, "B2 veya D2 belgesiyle bilet satılır" varsayımıdır; bu belgeler taşımacılık belgesidir, acentelik belgesi değildir.

F türü belge tek başına da yetmez. Md. 42 gereği acente, adına bilet satacağı firmayla acentelik sözleşmesi yapıp bunu belgesine kaydettirmek zorundadır. F1 ve F2'nin büro, sermaye ve firma sayısı şartları F1 ve F2 yetki belgesi rehberinde anlatılır.

Yetki belgesi nasıl alınır?

Yetki belgesi, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına başvuruyla alınır ve her tür için yönetmelikte ayrı şartlar vardır. Md. 14 belge türlerine göre sermaye veya işletme sermayesi, taşıt sayısı, büro ya da terminal kullanım hakkı gibi özel şartları sayar. Örneğin F1 ve F2 için acentelik hizmetine elverişli müstakil bir büro veya birleşik terminalde büro alanı aranır; yalnız internet üzerinden faaliyet gösterecek F1 ve F2 başvurularında ise belge ücreti güncel ücretin 10 katı olarak uygulanır. Ücret ve sermaye tutarları değişebildiği için güncel rakamları Bakanlığın duyurularından teyit etmeniz gerekir.

Örnek: iki ayrı belge, tek bilet

Bir yolcu, ilçedeki bir acenteden Konya–İstanbul bileti alıyor. Seferi yapan firmanın elinde tarifeli şehirlerarası taşımacılık için B1 veya D1 belgesi vardır. Bileti satan acentenin elinde F1 belgesi ve bu firmayla yapılmış, belgesine kayıtlı bir acentelik sözleşmesi bulunur. Md. 36/3 gereği biletin üzerinde acentenin yetki belgesi numarası da yer alır.

Yetki belgesi ve satış yazılımı

Otobüs bileti satma yetkisi yazılımdan değil, F1 veya F2 yetki belgesinden ve firmayla yapılan acentelik sözleşmesinden gelir. DIJI.TECH'in otobüs bileti yazılımı bu belgelerin yerine geçmez; belgesi ve sözleşmesi olan acentenin sefer arama, koltuk satışı, iptal ve raporlama işlerini yürüttüğü araçtır. TÜRSAB belgesi tek başına yeterli değildir; dağıtıcı üzerinden satış modelinde hangi belgenin kimde olması gerektiğini sağlayıcınızla ve Bakanlıkla teyit edin.