Otobüs bileti yazılımı nasıl seçilir? Acenteler için kontrol listesi

Otobüs bileti yazılımı seçmek, demo ekranında güzel görünen bir arama formuna karar vermek değildir. Asıl fark, işler ters gittiğinde ortaya çıkar: firma koltuğu satmayı reddettiğinde, fiyat ödeme sırasında değiştiğinde, ödeme alınıp bilet kesilemediğinde ya da yolcu bileti otogardaki gişede iptal ettiğinde. Bu rehber, yazılım değerlendirirken sorulacak soruları bu kritik anlara göre sıralar. Her başlıkta DIJI.TECH'in otobüs bileti yazılımı içindeki karşılığını da örnek olarak veriyoruz.

Önce hangi tür yazılıma ihtiyacınız var?

İlk karar, otobüs firması otomasyonuna mı yoksa acente yazılımına mı ihtiyacınız olduğudur. Firma otomasyonu sefer, araç, gişe ve yolcu bildirimi gibi taşımacı işlerini yönetir; acente yazılımı ise bir sağlayıcı üzerinden sefer arar, koltuk satar, iptal eder ve kârınızı hesaplar. İkisini karşılaştırmak elmayla armudu kıyaslamaktır.

Bu rehber acente yazılımı içindir. Ayrımı acente yazılımı mı, firma otomasyonu mu rehberinde ayrıntılı anlattık. Unutmayın: hangi yazılımı seçerseniz seçin, satış yetkisi Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca F1 veya F2 yetki belgesinden ve firmayla yapılan acentelik sözleşmesinden gelir.

Hangi satış kanallarına ihtiyacınız var?

Otobüs bileti iki kanaldan satılır: B2B kanalında acente portalı kendi ekibinize ve alt acentelerinize açılır; B2C kanalında ise son kullanıcı markalı bir web sitesinden veya mobil uygulamadan bilet alır. Yazılımı seçerken bugün kullanacağınız kanalı değil, iki yıl içinde ihtiyaç duyacağınız kanalları da hesaba katın.

İki kanalın aynı altyapıda çalışması önemlidir; çünkü markup kuralları, sağlayıcı hesabı, raporlar ve iptal süreci tek yerden yönetilir. DIJI.TECH'te markup kurallarına satış kanalı (acente paneli veya B2C) kriteri eklenebildiği için iki kanalda farklı kâr uygulanabilir. Kanalların ayrıntıları B2B otobüs bileti yazılımı ve B2C otobüs bileti sitesi sayfalarındadır.

Sağlayıcı bağlantısı nasıl değerlendirilir?

Sağlayıcı bağlantısı, yazılımın sefer, koltuk ve fiyat verisini canlı olarak alıp satış yapabildiği hattır. Değerlendirirken bağlantının arama, koltuk haritası, satış, iptal ve durum sorgulamanın tamamını kapsayıp kapsamadığına bakın. Yalnızca arama yapan, satışı başka ekranda bırakan bir bağlantı operasyonu ikiye böler.

DIJI.TECH'te otobüs sağlayıcısı BiletAll'dır ve SOAP/XML ile bağlanır. Sorulacak sorular ve örnek karşılıkları şöyledir:

• Koltuk haritası canlı mı? Sefer detayı her açılışta önbelleksiz okunur.
• Birden fazla hesap destekleniyor mu? Kiracıya birden çok BiletAll hesabı tanımlanır, arama hepsine paralel gider; cevap vermeyen hesap listede belirtilir.
• Durak araması Türkçe karakterleri tanıyor mu? "Istanbul" yazmak "İstanbul" sonuçlarını getirir; şehir seçimi o şehrin tüm terminallerini kapsar.
• Sağlayıcı çağrıları kayıt altında mı? Arama, satış, iptal ve senkron çağrıları log ve denetim izine yazılır.

DIJI.TECH, bu altyapıyla 450'den fazla otobüs firmasına erişildiğini beyan eder. Ancak sizin için belirleyici olan, kendi sağlayıcı hesabınızla ve acentelik sözleşmelerinizle hangi firmaları satabildiğinizdir. Bağlantının ayrıntıları BiletAll entegrasyonu sayfasındadır.

Koltuk kuralları satıştan önce denetleniyor mu?

Otobüs firmaları koltuk satışına kurallar koyar: yan yana farklı cinsiyetten yolcu, araçta boş bırakılabilecek koltuk sayısı, farklı fiyatlı koltukların birlikte satışı gibi. Bu kuralları satıştan önce denetlemeyen bir yazılımda satış ödeme sonrasında reddedilebilir. Bu da iade, müşteri şikâyeti ve operasyon yükü demektir.

DIJI.TECH'te koltuk kural motoru seçimi satıştan önce yerelde denetler ve ilk ihlali okunur bir mesajla döndürür. Denetlenen kurallar şunlardır: işlem başına satılabilir koltuk sınırı, koltuğun boş olup olmadığı, firmanın tek cinsiyete ayırdığı koltuklar, boş koltuk sınırları, farklı cinsiyeti yan yana oturtma, farklı fiyatlı koltukları birlikte alma ve çift koltuğun yarısını tek yolcuya satma yasakları (firma izin vermiyorsa). Ardından koltuk firmaya karşı canlı olarak doğrulanır. Ekranda koltuğa tıklandığında kadın veya erkek seçimi sorulur ve kuralın izin vermediği seçenek kapalı gelir. Ayrıntılar online otobüs koltuk seçimi sayfasındadır.

Fiyat ve koltuk satış anında nasıl korunuyor?

Satış anındaki koruma; koltuğun ödeme süresince tutulmasını, fiyat değiştiğinde müşteriden onay alınmasını ve aynı koltuğun iki kez satılmasının engellenmesini kapsar. Bu üç güvence yoksa acente ya fiyat farkını kendi cebinden öder ya da çift satış nedeniyle hatalı bilet keser.

DIJI.TECH'in B2B akışında örnek karşılıklar şöyledir:

• Ön rezervasyon: Sağlayıcı koltuk tutmadığı için yazılım 15 dakikalık yerel bir tutma uygular; bu sırada koltuk haritası yeniden okunur, kimlik ve koltuk kuralları tekrar denetlenir ve ödeme ekranında geri sayım gösterilir.
• Fiyat değişimi onayı: Firma fiyatı yüzde 1'den fazla değişirse eski ve yeni fiyat gösterilip açık onay istenir; daha küçük farklar sessizce güncellenir.
• Çift satış koruması: Aynı rezervasyon için eş zamanlı gelen ikinci satış isteği ikinci bir bilet kesemez.
• İstemciye güvenmeme: Sepete eklemede fiyat ve firma bilgisi tarayıcıdan değil, sunucudaki tekliften alınır.

Ön rezervasyon kavramını ön rezervasyon sözlük maddesinde açıkladık.

Belirsiz satışlar ve iptaller nasıl kapanıyor?

Belirsiz satış, ödeme alındığı hâlde firmadan net bir cevap gelmeyen satıştır. İyi bir yazılım bu durumda parayı otomatik oynatmaz; satışı mutabakat kuyruğuna alır. İptallerde de aynı titizlik gerekir: önce firmada iptal, sonra iade yapılmalı ve gişede yapılan iptaller de sisteme yansımalıdır.

DIJI.TECH'te firmanın açık reddi satışı başarısız sayar ve para iade edilebilir; zaman aşımı veya belirsiz cevapta ise rezervasyon mutabakat durumuna alınır ve operasyon kuyruğuna düşer. Onaylı rezervasyonlar PNR ve soyadıyla düzenli olarak firmadan okunur; gişede veya yolcu tarafından yapılan iptaller tespit edilip işlenir. İptal iki adımlıdır: 30 dakika geçerli bir iade teklifi alınır, ardından onaylanır. İade ödeme kaydına göre cariye veya karta yapılır, acente komisyonu iade oranında geri alınır.

Burada sınırları da sorun. DIJI.TECH'te iptal, firmanın iptal süresi içinde ve rezervasyonun tüm koltukları için yapılır; kademeli ceza hesabı yoktur. BiletAll iptalinde belgelenen sonuç tutarın firma tarafında açık para olarak tutulmasıdır; yazılım iptal isteğinde açık paranın iadesini de talep eder, müşteriye iadeyi ödeme kaydına göre cariye veya karta yapar ve iade başarısız olursa işlemi manuel mutabakat için raporlar. Ayrıntılar otobüs bileti iptal ve iade yönetimi sayfasındadır.

Kârınızı nasıl yönetiyorsunuz?

Otobüs satışında acentenin fiyata ekleyebildiği gelir üç kalemdir: fiyatın üzerine eklenen markup, ayrı satır olarak gösterilen hizmet bedeli ve ödeme ekranında eklenen satıcı komisyonu; bunlara fiyatın içindeki firma komisyonu eklenir. Yazılım bu üç kalemi ayrı ayrı tanımlayabilmeli, alt acente ağında her katmanın yalnızca kendi kârını görmesini sağlamalıdır.

Bir sınır önemlidir: firmanın kendi 3D Secure sayfasında ödenen seferde markup, satıcı komisyonu ve kupon uygulanmaz; acente yalnızca fiyatın içindeki firma komisyonunu kazanır. Ayrıntılar fiyatlandırma ve markup sayfasındadır.

Ödeme ve cari hesap nasıl çalışıyor?

Ödeme tarafında üç soru sorun: acenteler cari hesap ve kredi limitiyle ödeyebiliyor mu, kartla ödeme için hangi sanal POS'lar destekleniyor ve firmanın kendi 3D sayfasını kullanan seferler nasıl yönetiliyor? Otobüste ödeme yolunu sefer bazında firma belirlediği için üçüncü soru sıklıkla atlanır.

DIJI.TECH'te acente cari ödemesi bakiye ve kredi limiti kontrolüyle yapılır; firma tüm koltukları reddederse borç iade edilir. Ön ödemeli seferlerde 20 sanal POS ve ödeme adaptörü, 3D Secure ve kartın BIN bilgisine göre taksit kullanılabilir. Firmanın 3D sayfasında ise kart zorunludur, taksit yoktur ve panelden iptal yapılmaz. Acente portalında ön ödemeli bir sefer, platformdaki diğer ürünlerle birlikte sepete eklenip tek seferde ödenebilir. Ayrıntılar sanal POS entegrasyonu sayfasındadır.

B2C vitrin hangi sayfaları üretebiliyor?

B2C satış yapacaksanız vitrinin yalnızca arama ve ödeme sayfası değil, arama motorlarından ziyaretçi çeken içerik sayfaları da üretebilmesi gerekir. Şehir, otogar, rota ve firma sayfaları, "Ankara otobüs bileti" gibi aramalarda sitenizin görünmesini sağlayan kalıcı içeriktir.

DIJI.TECH vitrini dört sayfa tipini B2C web sitesi panelinden üretir; sayfalarda popüler rotalar, rota fiyatları, aylık fiyat takvimi, firmalar ve otogarlar gibi canlı veri blokları kullanılır. Fiyatlar "platformda görülen en düşük fiyat" olarak gösterilir, anlık teklif iddiası taşımaz. E-bilet PDF'i sitenin logosu, renkleri ve iletişim bilgisiyle üretilir; onay e-postası site markalıdır ve e-bilet ekte gider. B2B tarafındaki e-bilette ise satan acentenin adı yer alır. Ayrıntılar SEO uyumlu otobüs bileti sitesi sayfasındadır.

Raporlama ve muhasebe yeterli mi?

Raporlamada sorulacak soru, her kullanıcının yalnızca kendi kapsamını görüp görmediği ve raporların dışa aktarılıp aktarılamadığıdır. Muhasebede ise entegrasyonun hangi ödeme yollarında tetiklendiğini öğrenin; "her satış otomatik muhasebeleşir" gibi genel cevaplar çoğu zaman eksik kalır.

DIJI.TECH'te otobüs satış raporu rezervasyon no, müşteri, Kimlik No, kalkış, varış, firma, koltuk sayısı, net, komisyon ve toplam sütunlarını içerir; Excel ve PDF olarak dışa aktarılır. Acente kendi satışlarını, GSA kendisinin ve alt acentelerinin satışlarını, kiracı tüm satışları görür. Muhasebe tarafında Paraşüt, Luca ve Logo Netsis aktarımı kartla ödenen otobüs satışında tetiklenir; SYS ise ödenmiş ve onaylı satışları bir çekme akışıyla alır. Ayrıntılar muhasebe entegrasyonu ve yönetim paneli sayfalarındadır.

Güvenlik ve kişisel veri nasıl korunuyor?

Otobüs bileti satışı kart verisi ve Kimlik No gibi kişisel veriler işler. PCI Security Standards Council'e göre PCI DSS, kart verisini saklayan, işleyen veya ileten her kuruluş için temel güvenlik gerekliliklerini belirler. 6698 sayılı Kanun'un 12. maddesi de veri sorumlusuna verilere hukuka aykırı erişimi önleyecek teknik ve idari tedbirleri alma yükümlülüğü getirir.

Yazılım sağlayıcısına altyapının nerede çalıştığını, ödeme altyapısının hangi standartlara uyduğunu ve kişisel verilerin belgelerde nasıl gösterildiğini sorun. DIJI.TECH, ödeme altyapısının PCI DSS uyumlu olduğunu ve platformun AWS bulutunda, Cloudflare arkasında çalıştığını beyan eder. Kodda doğrulanan örnekler şunlardır: B2B e-bilete Kimlik No ve pasaport numarası basılmaz, B2C e-bilette kimlik belgeleri maskelenir, firmanın 3D sayfasına giden satışta kart bilgisi loglanmaz.

Yazılımın sınırlarını sordunuz mu?

Her otobüs bileti yazılımının sınırları vardır; önemli olan bunları satıştan önce bilmektir. Sağlayıcıya neyin olmadığını doğrudan sorun ve cevabı yazılı alın. Sınırlarını açıkça söyleyen bir yazılım şirketi, müşterinize yanlış söz vermenizi önler.

DIJI.TECH'in otobüs modülünde şunlar yoktur: gidiş-dönüş arama, çocuk, öğrenci veya 65 yaş üstü indirimli yolcu tipi, aktarmalı ve uluslararası sefer, bilet değişikliği, koltuk seçerek kısmi iptal ve fiyat alarmı. Yolcu sayısı aramada sorulmaz, haritada seçilen koltuk sayısına eşittir; B2C vitrinde fiyat Türk lirası olarak gösterilir ve otobüs bileti sepette tek başına satılır. Başka bir sağlayıcının "U-ETDS uyumlu acente yazılımı" veya "her bilet ücretsiz iptal" gibi iddialarını da sorgulayın: yolcu bildirimi mevzuatta taşımacının yükümlülüğüdür, iade koşulunu ise firmanın iptal süresi belirler.

Otobüs bileti yazılımı kontrol listesi

Aşağıdaki tablo, değerlendirdiğiniz her yazılım için doldurabileceğiniz bir kontrol listesidir. Her satırda bir soru ve DIJI.TECH'teki karşılığı yer alır; diğer sağlayıcılar için aynı soruları sorup cevapları yan yana koyabilirsiniz.

Ticari model ve kurulum süresi nasıl değerlendirilir?

Ticari modelde iki seçenek vardır: yazılımı kiralamak veya kaynak kodunu satın almak. Kiralamada bakım ve sağlayıcı güncellemeleri genellikle yazılım şirketinde kalır; kaynak kodda özelleştirme özgürlüğü artar ama bakım sorumluluğu size geçer. Hangi işin kimde kalacağını teklif ve sözleşmede netleştirin. DIJI.TECH iki modeli de sunar ve fiyatı ihtiyaca göre teklifle belirler.

Kurulum süresini de sorun. DIJI.TECH'in beyanına göre yazılım kurulumu ortalama 1 hafta sürer; yetki belgesi, acentelik sözleşmeleri ve sanal POS sözleşmesi bu süreye dahil değildir. İki modelin karşılaştırması hazır yazılım mı, kaynak kod mu rehberinde, maliyet kalemleri ise otobüs bileti yazılımı fiyatları sayfasındadır. Kontrol listesini doldurduktan sonra en iyi sınav, yazılımı kendi sağlayıcı hesabınızla ve gerçek seferlerle denemektir.