Ön rezervasyon nedir?

Ön rezervasyon, otobüs bileti satışında koltuk seçimi ile ödeme arasındaki kısa tutma adımıdır. Yolcu bilgileri girildiğinde seçilen koltuklar belirli bir süre bu satış için ayrılır; bu sürede koltuğun hâlâ boş olup olmadığı, fiyatın değişip değişmediği ve firmanın satış kurallarının sağlanıp sağlanmadığı son kez kontrol edilir. Ödeme tamamlanırsa bilet düzenlenir, tamamlanmazsa tutma düşer.

Ön rezervasyon ne işe yarar?

Ön rezervasyon, ödeme alınmadan önce satışın gerçekten yapılabilir olduğunu doğrulayan bir güvenlik adımıdır. Arama sonucunda görülen koltuk ve fiyat, yolcunun formu doldurduğu birkaç dakika içinde değişebilir; ön rezervasyon bu farkı ödeme öncesinde yakalar. Böylece müşteriden para alındıktan sonra "koltuk satılmış" ya da "fiyat farklı" yanıtıyla karşılaşma ihtimali azalır.

Otobüste bu kontrolün önemi uçağa göre daha belirgindir. Koltuk numarası bilete basılır ve satılmış bir koltuk başkasına satılamaz (Karayolu Taşıma Yönetmeliği md. 36); ayrıca firmalar cinsiyet, boş koltuk sınırı ve farklı fiyatlı koltuk gibi satış kuralları uygular. Bu kuralların ödeme öncesinde yeniden denetlenmesi, satış sonrası retleri önler.

Ön rezervasyon ile opsiyonlu bilet farkı

Ön rezervasyon dakikalarla sınırlı, ödemeye bağlı bir ara adımdır; opsiyonlu bilet ise ödemesiz olarak daha uzun süre bekletilen bir rezervasyondur. Sektörde "rezervasyon" kelimesi bazen ödemesiz koltuk ayırmayı anlatmak için de kullanılır; böyle bir imkânın olup olmadığı ve süresi taşımacının kendi kurallarına bağlıdır.

Ön rezervasyon adımında neler kontrol edilir?

Ön rezervasyonda canlı koltuk haritası, yolcunun kimlik bilgisi, firmanın koltuk kuralları, seçilen servis noktası ve güncel fiyat ödeme öncesinde yeniden kontrol edilir. DIJI.TECH acente portalında bu kontroller yerel bir tutma oluşturulurken yapılır:

• Canlı koltuk haritası: Seferin koltuk haritası firmadan yeniden okunur; seçilen koltuğun hâlâ boş olduğu görülür.
• Kimlik ve koltuk kuralları: Türk vatandaşı yolcu için Kimlik No, yabancı yolcu için pasaport bilgisi ve firmanın koltuk kuralları yeniden doğrulanır.
• Servis noktası: Seçilen binme ve inme noktası, koltuk tutulmadan önce firmaya karşı yeniden doğrulanır.
• Güncel fiyat: Firmadan güncel fiyat alınır; fiyat değiştiyse aynı markup kurallarıyla yeniden fiyatlanır.

Fiyat yüzde 1'den az değiştiyse sessizce güncellenir. Fark daha büyükse ekranda eski ve yeni fiyatı gösteren bir diyalog açılır ve satış ancak acentenin açık onayıyla sürer. Müşteriye açık satış sitesinde de tutmadan önce fiyat yeniden kontrol edilir; değişiklik varsa eski fiyat, yeni fiyat ve fark gösterilip onay istenir.

Süre dolunca ne olur?

Ön rezervasyon süresi dolduğunda tutma düşer ve bilet kesilmez. Acente portalında süresi dolan tutmalar arka planda beş dakikada bir "Süresi Doldu" durumuna çekilir; yolcunun firmanın 3D sayfasına yönlendirildiği tutmalar ise süresi dolunca mutabakata alınır, çünkü kart tahsilatını firma yapmış olabilir; rezervasyon listesinde bu durum ayrı bir sekmede izlenir. Satış sitesinde ise süre dolduğunda koltukların serbest kaldığı bildirilir ve ziyaretçiye seferleri yeniden araması önerilir.

Örnek: iki koltukluk bir satış

Bir acentenin, Ankara'dan İzmir'e gidecek iki yolcu için 2+1 düzenli bir otobüste yan yana iki koltuk seçtiğini düşünelim. Acente yolcuların adlarını ve Kimlik No bilgilerini girip ödeme ekranına geçtiğinde ön rezervasyon oluşur ve ekranda geri sayım başlar. Bu sırada koltuk haritası yeniden okunur; koltuklardan biri gişeden satılmışsa satış ödeme öncesinde durur. Firma fiyatı aramadan bu yana belirgin biçimde arttıysa acente yeni fiyatı görür ve müşterisine sormadan ödemeye geçmez. Ödeme cari hesaptan veya kartla tamamlandığında satış firmaya iletilir ve PNR oluşur.

Otobüs bileti yazılımında ön rezervasyon

DIJI.TECH'in otobüs bileti yazılımı ön rezervasyonu yerel bir tutma olarak işletir, çünkü otobüs bileti ağ geçidi BiletAll sağlayıcı tarafında koltuk tutmaz. Ödeme aşamasında ise iki koruma daha devreye girer:

• Çift satış koruması: Ön rezervasyondan satışa geçiş kilitli bir taleple yapılır; eşzamanlı gelen ikinci istek ikinci bir bilet kesemez.
• Belirsiz sonucun ayrılması: Firma satışı açıkça reddederse rezervasyon başarısız sayılır; zaman aşımı gibi belirsiz durumlarda ise para oynatılmaz ve kayıt mutabakat için ayrılır.

Arama, koltuk, ön rezervasyon, ödeme ve e-bilet adımlarının tamamı otobüs bileti satış sistemi sayfasında anlatılır.