Cari hesap nedir?

Cari hesap, iki taraf arasındaki borç ve alacak hareketlerinin sürekli olarak izlendiği hesaptır. Ticari hayatta alıcı ile satıcı arasında her işlemi ayrı ayrı ödemek yerine hareketlerin bir hesapta toplanıp dönemsel olarak kapatılması için kullanılır. Acente ağlarında ise acentenin ana acenteye karşı borcunu, yatırdığı tutarları ve kendisine tanınan kredi limitini gösterir.

Acente ağında cari hesap nasıl çalışır?

Acente ağında cari hesap, alt acentenin her bilet satışında kartla ödeme yapmadan işlem yapabilmesini sağlayan bir ön ödeme ve borç düzenidir. Acente hesabına para yatırır ve bakiyesi oluşur; bilet aldıkça bakiyesinden düşülür. Ana acente güvendiği acentelere ayrıca kredi limiti tanıyabilir; bakiye bittiğinde acente bu limit kadar borçlanarak satışa devam eder.

Bu düzen iki tarafa da kolaylık sağlar. Acente, müşterisinden nakit veya kendi POS'uyla tahsil ettiği tutarı satış anında ana acenteye ayrıca ödemekle uğraşmaz. Ana acente ise her acentenin ne kadar borçlanabileceğini limitle kontrol eder.

Bakiye, kredi limiti ve kullanılabilir bakiye

Cari hesapta üç kavram sık karıştırılır. Bakiye acentenin hesabındaki net durumu, kredi limiti borçlanabileceği üst sınırı, kullanılabilir bakiye ise ikisinin toplamıyla yapabileceği satış tutarını gösterir.

Cari hesap ile kartla ödeme farkı

Cari hesapla ödemede tutar acentenin hesabına borç yazılır; kartla ödemede ise tutar o anda karttan tahsil edilir. Cari ödeme acentenin ödeme yükünü sonraya taşırken kartla ödeme tahsilatı satış anında kesinleştirir. Hangisinin kullanılabileceği satış kanalına ve seferin ödeme yoluna bağlıdır.

Cari hesapta risk nasıl yönetilir?

Cari hesap, ana acente için bir kredi riskidir: alt acente sattığı biletin bedelini zamanında ödemezse açık ana acenteye kalır. Bu riski yönetmenin temel aracı kredi limitidir. Yeni bir acenteye düşük limitle başlamak, ödeme düzeni görüldükçe limiti artırmak yaygın bir yaklaşımdır. İkinci araç, satışın sonucundan emin olunmadan para hareketi yapılmamasıdır; aksi hâlde cari bakiyesi firmanın gerçek kaydıyla uyumsuz hâle gelir. Üçüncüsü, iptal iadelerinin ödeme kaydına göre doğru kanala dönmesidir: cariden alınmış bir biletin iadesinin karta yapılması, hesapları karıştırır.

Örnek: cariden bir otobüs bileti satışı

Bir alt acentenin, yazıhanesine gelen müşteriye otobüs bileti sattığını düşünelim. Acente arama ekranında bakiyesini, kredi limitini ve kullanılabilir bakiyesini görür. Ödemede cari hesabı seçtiğinde sistem önce bakiye ve limiti kontrol eder, ardından tutarı cariye borç yazar ve bileti keser. Firma koltukların tamamını reddederse borç iade edilir. Satışın sonucu belirsiz kalırsa para oynatılmaz; kayıt mutabakat için ayrılır.

Otobüs bileti yazılımında cari hesap

DIJI.TECH'in otobüs bileti yazılımı her acente kaydında cari hesap ve kredi limiti tutar. Acente portalındaki otobüs bileti acente sistemi bu hesabı otobüs satışına şöyle bağlar:

• Arama ekranında özet: Acente satışa başlamadan kullanılabilir bakiyesini, kredi limitini ve son otobüs satışlarını aynı panelde görür.
• Tek sepette tek ödeme: Ön ödemeli otobüs bileti, acente panelinde diğer ürünlerle aynı sepette tek ödemeyle alınabilir.
• Cari para birimi: Acentenin carisi Türk lirası dışında bir para birimindeyse ön ödemeli otobüs bileti, sepete eklemede kilitlenen kurla o para biriminde satılabilir; firmaya giden tutar Türk lirası kalır ve iptal iadesi aynı kurla çevrilir.
• İade kanalı: Cariden ödenen biletin iptal iadesi cariye döner.

Firmanın 3D Secure sayfasında ödenen seferlerde cari kullanılamaz ve bu seferlerde kur çevirisi yapılmaz. Ayrıntılar B2B otobüs bileti yazılımı sayfasındadır.