İnternetten otobüs bileti satışı: yetki belgesi, tüketici kuralları ve satış sitesi

Otobüs bileti satışının önemli bir bölümü artık web siteleri ve mobil uygulamalar üzerinden yapılıyor. Bu durum, fiziki bir yazıhane açmadan yalnızca internetten otobüs bileti satmak isteyen girişimleri de akla getiriyor. Kısa cevap şudur: internet bir satış kanalıdır, ayrı bir yetki türü değildir. İnternetten satış yapan işletme de F1 veya F2 yetki belgesi alır ve otobüs firmalarıyla acentelik sözleşmesi yapar. Bu rehberde sadece internet üzerinden faaliyet yolunu, tüketiciye uzaktan satışta geçerli kuralları ve bir satış sitesinin sahip olması gereken adımları anlatıyoruz.

İnternetten otobüs bileti satmak için hangi belge gerekir?

İnternetten otobüs bileti satmak için de Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 6. maddesinde tanımlanan F türü yetki belgesi gerekir: yurt içi seferler için F1, uluslararası seferlere de aracılık için F2. Yönetmelik acenteliği satış kanalına göre ayırmaz; bir otobüs firması adına bilet satan herkes acentelik faaliyeti yürütür ve 5. maddeye göre Bakanlıktan uygun belgeyi almak zorundadır.

Belgenin yanında, 42. maddedeki kural internet satışında da aynen geçerlidir: yalnızca acentelik sözleşmesi yapıp yetki belgenize kaydettirdiğiniz firmalar adına bilet satabilirsiniz. Belgenin şartlarını, başvuru belgelerini ve yenileme sürecini F1 ve F2 yetki belgesi rehberinde ayrıntılı ele aldık.

"Sadece internet üzerinden" F1 ve F2 belgesi nedir?

"Sadece internet üzerinden" F1 ve F2, faaliyetini yalnızca internet ortamında yürütecek acenteler için yönetmeliğin 14. maddesine 11 Mayıs 2021'de eklenen özel bir yoldur. Bu yolda acentelik sözleşmesi yapılabilecek firma sayısına ilişkin sınır uygulanmaz; buna karşılık yetki belgesi ücreti, talep edilen belge için belirlenmiş güncel ücretin 10 katı olarak alınır.

Hükmün metni yalnızca firma sınırını ve ücreti düzenler. Büro ve sermaye şartının sadece internet yolunda nasıl uygulanacağına ayrıca değinmez; bu nedenle başvuru öncesinde bu şartları Bakanlıktan teyit edin. Ofisiniz varsa ve internetten de satış yapmak istiyorsanız hangi belge yolunun size uygun olduğunu da aynı aşamada netleştirmeniz gerekir.

Firma sınırının kalkması neden önemlidir?

Firma sınırının kalkması önemlidir, çünkü internet satışında müşteri tek bir aramada çok sayıda otobüs firmasının seferini karşılaştırmak ister. Standart F1 veya F2 sahibi en fazla 20 firmayla sözleşme yapabilirken sadece internet yolunu seçen acente bu sınıra takılmaz ve sefer çeşitliliğini sözleşme yapabildiği firma sayısı kadar genişletebilir.

Bu avantajın bir bedeli vardır: yüksek belge ücreti ve her firma için ayrı sözleşme yükü. Sözleşmelerin her birinin belgeye kaydı gerekir; değişiklikler de 90 takvim günü içinde Bakanlığa bildirilir (md. 40/20). Bu yüzden iş planınızda kaç firmayla çalışacağınızı ve bu firmalarla sözleşme sürecini önceden planlamalısınız. Firma bazında sözleşme adımlarını otobüs firması acenteliği rehberinde anlattık.

İnternetten hangi seferlerin bileti satılabilir?

İnternetten de yalnızca sözleşmesi yetki belgenize kayıtlı firmaların, belgenizin kapsamındaki seferlerinin bileti satılabilir. Satış kanalının internet olması bu sınırları değiştirmez.

• Tarifesiz seferler: Acente, tarifesiz yolcu taşımacılığı yapan firmalar adına yolcu bileti veya bilet yerine geçen bir belge düzenleyemez (md. 42/2-b).
• Uluslararası seferler: F1 sahibi, B1 veya B2 belgeli firmaların uluslararası seferlerine aracılık edemez; bunun için F2 gerekir.
• Tarifeye uyum: Tarifeli firma adına, firmanın Bakanlığa bildirdiği ücret ve zaman tarifesine, güzergâhına ve ara duraklarına uymayan bilet düzenlenemez (md. 42/2-a).

İnternetten satışta tüketiciye karşı hangi kurallar geçerlidir?

İnternetten satılan otobüs biletinde tüketiciye karşı iki mevzuat birlikte çalışır: bilet içeriği ve iade için Karayolu Taşıma Yönetmeliği, uzaktan satışta bilgilendirme için Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin 2. maddesi yolcu taşıma hizmetlerini kapsam dışında tutar, ancak bazı yükümlülükleri saklı tutar.

Yolcu taşıma hizmetlerinde saklı tutulan yükümlülükler şunlardır:

• Temel nitelikler: Satılan hizmetin temel nitelikleri sözleşmeden önce tüketiciye bildirilir (md. 5/1-a).
• Satıcı kimliği: Satıcının ve varsa aracı hizmet sağlayıcının adı veya unvanı ile MERSİS ya da vergi kimlik numarası gösterilir (md. 5/1-b).
• Toplam fiyat: Hizmetin tüm vergiler dahil toplam fiyatı bildirilir (md. 5/1-d).
• Telefon hattı: Satış sonrası iletişim için tahsis edilen hatta olağan tarifeden yüksek ücret seçilemez (md. 18).
• İlave ödemeler: Esas bedel dışındaki her ilave bedel için tüketicinin açık onayı ayrıca alınır; kendiliğinden seçili gelen ücretli seçeneklerle tahsil edilen tutar iade edilir (md. 19).

İade, satış kanalından bağımsız olarak 36. maddedeki 12 saat / 6 ay açık bilet kuralına tabidir; uygulamasını otobüs bileti iade kuralları rehberinde açıkladık. Satış koşulları metninizi hazırlarken bir hukuk danışmanından görüş almanızı öneririz.

Bir otobüs bileti satış sitesinde hangi adımlar olmalı?

Bir otobüs bileti satış sitesi, ziyaretçiyi aramadan e-bilete kadar kesintisiz götürmeli ve satış sonrasında da yolcunun kendi işini görebileceği adımlar sunmalıdır. Telefonla destek gerektiren her adım, internet satışının maliyet avantajını azaltır.

1. Arama: Kalkış ve varış noktası (şehir veya terminal) ile tarih seçimi.
2. Sonuç listesi: Firma, saat, terminal, süre, koltuk düzeni ve fiyat; filtre ve sıralama.
3. Koltuk seçimi: Canlı koltuk haritası ve firmanın cinsiyet kurallarına göre seçim.
4. Yolcu ve ödeme: Yolcu kimlik bilgisi, biniş ve iniş noktası, fatura bilgisi, kişisel veri onayı ve ödeme.
5. Bilet: E-bilet ve onay e-postası.
6. Satış sonrası: Rezervasyon sorgulama ve firmanın iptal süresi içinde iptal.

Bu adımların her birinde firmanın kurallarının satıştan önce uygulanması, satış sonrası reddedilen işlemleri ve müşteri şikâyetlerini azaltır. Siteyi kurarken izlenecek teknik sırayı otobüs bileti sitesi nasıl kurulur rehberinde ayrıca ele aldık.

İnternet satışında trafik nereden gelir?

İnternet satışında trafiğin önemli bir kısmı arama motorlarından, "İstanbul Ankara otobüs bileti" gibi rota ve şehir aramalarından gelir. Bu aramalarda görünür olmak için sitenizin şehir, otogar, rota ve firma bazında indekslenebilir sayfalar üretmesi gerekir; arama sonuç sayfaları ise genellikle indekslenmez.

İkinci kaynak mobil uygulamadır. Sık seyahat eden yolcu, bileti tekrar almak için uygulamayı tercih eder. Mobil uygulama, sitenizin içeriğini ve satış akışını aynı marka altında cebe taşır. Bu iki kanalın nasıl kurulduğunu SEO uyumlu otobüs bileti sitesi ve mobil uygulama sayfalarında anlattık.

Üçüncü kaynak mevcut müşterilerinizdir. Onay e-postası, e-bilet ve rezervasyon sorgulama sayfası, yolcunun sitenizle yeniden temas ettiği noktalardır; bu temas noktalarının markalı ve tutarlı olması bir sonraki biletin de sizden alınma olasılığını artırır. Rota ve şehir sayfalarında fiyat gösteriyorsanız, bu fiyatların canlı teklif değil önceki aramalarda görülen fiyatlar olduğunu açıkça belirtmek de tüketiciyi doğru bilgilendirmenin bir parçasıdır.

Büro ile birlikte mi, sadece internetten mi satmalısınız?

Büro ile birlikte mi yoksa sadece internetten mi satış yapacağınız; çalışmak istediğiniz firma sayısına, bütçenize ve müşteri profilinize bağlıdır. Sadece internet yolu firma sınırını kaldırır ama belge ücretini 10 katına çıkarır; standart yol daha düşük ücretle başlar ama 20 firma sınırı getirir.

Karar verirken şu sorular yol gösterir:

• Firma sayısı: İlk yıl kaç otobüs firmasıyla sözleşme yapmayı planlıyorsunuz? 20'nin altında kalacaksanız sınırın kalkması size ek bir şey kazandırmayabilir.
• Müşteri profili: Müşterileriniz bileti ofiste nakit veya kartla almaya mı, yoksa telefondan ve web'den almaya mı alışkın?
• Yerel görünürlük: Terminal çevresinde veya mahallede bilinen bir yazıhane, internet trafiğini de besleyen bir güven unsurudur.
• Operasyon: Telefon ve e-posta desteğini, iptal taleplerini ve ödeme itirazlarını kim yürütecek?

Fiziki ofisle başlamayı düşünüyorsanız adımları otobüs acentesi nasıl açılır rehberinde bulabilirsiniz.

İnternet satışında yolcu verileri nasıl korunmalı?

İnternet satışında yolcu verilerinin korunması hem kişisel verilerin korunması mevzuatının hem de Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin konusudur. Yönetmeliğin 40. maddesi yetki belgesi sahiplerine kişisel veriler için güvenlik politikası belirleme, verilere yalnızca yetkili kişilerin erişmesini sağlama ve verilerin tutulduğu sistemler için uygun teknik ve idari tedbirleri alma yükümlülüğü verir.

Bu yükümlülük internet satışında daha da önem kazanır, çünkü bilet için yolcunun Kimlik No'su veya pasaport numarası, iletişim bilgisi ve ödeme bilgisi çevrim içi toplanır. Aynı maddenin bir başka fıkrası, yetki belgesi sahiplerinin verdikleri hizmetlerden engellilerin kolaylıkla ve yeterli derecede yararlanması için tedbir almasını da ister; satış sitenizin erişilebilirliğini bu gözle değerlendirmeniz yararlı olur.

DIJI.TECH yazılımı internetten satışı nasıl destekler?

DIJI.TECH'in otobüs bileti yazılımı, yetki belgesini ve sözleşmelerini tamamlamış acenteye kendi markasıyla çalışan bir B2C satış sitesi ve mobil uygulama sağlar. Yazılım yetki veya sözleşme yerine geçmez; aşağıdaki adımları teknik olarak yürütür.

• Arama: Nereden, nereye ve tek tarih alanları; resmî tatiller takvimde işaretlidir ve satış 180 gün ileriye kadar açıktır. Arama tek yönlüdür; gidiş-dönüş araması ve yolcu sayacı yoktur, yolcu sayısı seçilen koltuk sayısıdır.
• Sonuçlar: 7 günlük gün şeridinde her gün için platformda görülen en düşük fiyat, 11 filtre grubu ve 3 sıralama seçeneği.
• Koltuk: Koltuk haritası her açılışta canlı okunur; kadın veya erkek seçimi yapılır ve firmanın kuralları "Yolcu bilgilerine geç" adımından önce sunucuda denetlenir.
• Ödeme: Tek sayfa ödemede Türk vatandaşından Kimlik No, yabancı yolcudan pasaport alınır. Koltuk tutulmadan önce fiyat yeniden kontrol edilir; fiyat değiştiyse eski fiyat, yeni fiyat ve fark gösterilip onay istenir. Fatura bilgisi ve KVKK onayı ödeme sayfasındadır. Ön ödemeli seferlerde sitenin sanal POS'u, firmanın kendi 3D Secure sayfasını kullandığı seferlerde o sayfa kullanılır.
• Bilet ve satış sonrası: Sitenin logosu ve renkleriyle e-bilet PDF'i (Türkçe, İngilizce, Rusça), PDF ekli onay e-postası, PNR veya rezervasyon koduyla birlikte soyadı ya da e-posta adresiyle rezervasyon sorgulama ve firmanın iptal süresi içinde self-servis iptal.
• Veri: E-bilet PDF'inde yolcuların kimlik belgesi numaraları maskelenerek gösterilir; ödeme sayfası Cloudflare Turnstile ile otomatik isteklere karşı korunur.

Bilinmesi gereken sınırlar da vardır: otobüs fiyatları yalnızca Türk lirasıdır, otobüs bileti sepette tek başına satılır, yolcu tipi yalnızca yetişkindir ve satış yalnızca tek yön yurt içi seferleri kapsar. Firmanın kendi 3D sayfasında ödenen biletler online iptal edilemez. Kurulum ortalama 1 hafta sürer; site kiralama veya kaynak kodu satın alma modeliyle sunulur. DIJI.TECH, ödeme altyapısının PCI DSS uyumlu olduğunu beyan eder. Vitrin akışının tamamını B2C otobüs bileti sitesi sayfasında bulabilirsiniz.