# Mutabakat nedir?

Kaynak: https://www.otobusbiletiyazilimi.com/sozluk/mutabakat/ — Son güncelleme: 2026-10-25

Mutabakat, iki tarafın kayıtlarının karşılaştırılıp aradaki farkların giderilmesidir. Otobüs bileti satışında bu, sonucu belirsiz kalan bir satışın veya iadenin firma kaydıyla kontrol edilip doğru duruma getirilmesi anlamına gelir.

## Özetle
- Mutabakat, iki tarafın kayıtlarının karşılaştırılıp aradaki farkların giderilmesidir.
- Otobüs satışında mutabakat, zaman aşımı gibi nedenlerle sonucu belli olmayan işlemlerin firma kaydıyla doğrulanmasıdır.
- Sonucu belirsiz bir satışta alınan ödeme otomatik olarak iade edilmez; kayıt önce firma kaydıyla doğrulanır.
- DIJI.TECH yazılımında bu kayıtlar mutabakat bekliyor durumuna alınır ve operasyon kuyruğunda listelenir.
- BiletAll iptallerinde paranın firma tarafında açık para olarak dönebilmesi, iadelerin de mutabakatla kontrol edilmesini gerektirir.

**Mutabakat:** Mutabakat, iki tarafın kayıtlarının karşılaştırılarak uyumlu hâle getirilmesidir; otobüs bileti satışında sonucu belirsiz kalan satış, iptal veya iadenin firma kaydıyla kontrol edilip doğru duruma çekilmesini ifade eder.

Mutabakat, iki tarafın tuttuğu kayıtların karşılaştırılıp aradaki farkların giderilmesidir. Muhasebede cari hesap bakiyelerinin karşılıklı teyidi için kullanılan bu kavram, otobüs bileti satışında daha dar bir anlam kazanır: sonucu belirsiz kalan bir satışın, iptalin veya iadenin firma kaydıyla kontrol edilip doğru duruma çekilmesi.

## Otobüs satışında mutabakat neden gerekir?

Otobüs bileti satışı birden fazla sistem arasında gerçekleşir: acentenin yazılımı, otobüs bileti ağ geçidi ve otobüs firmasının rezervasyon sistemi. Satış isteği bu zincirde ilerlerken bağlantı kopabilir veya yanıt gecikebilir. Böyle bir durumda acente tarafı biletin kesilip kesilmediğini bilemez; müşteriye bilet verilmemiş ama firmada koltuk satılmış olabilir ya da tam tersi.

Bu belirsizliği tahminle kapatmak iki türlü zarar doğurur. Satış başarısız sayılıp para iade edilirse, firmada kesilmiş bir bilet bedelsiz kalır. Satış başarılı sayılırsa, müşteri olmayan bir bilet için ödeme yapmış olur. Mutabakat bu iki hatayı da önlemek için kaydı bekletip doğrulamayı esas alır.

## Hangi durumlar mutabakata düşer?

Mutabakat, sonucu açıkça bilinmeyen işlemler içindir; açık bir ret mutabakat gerektirmez. Otobüs satışında sık görülen durumlar şunlardır:

- **Satışta zaman aşımı:** Satış isteği firmaya gitmiş ama yanıt zamanında gelmemiştir.
- **Belirsiz yanıt:** Firma ne açık onay ne de açık ret döndürmüştür.
- **3D dönüşünün alınamaması:** Firmanın 3D Secure sayfasına yönlendirilen ödemede dönüş bilgisi ulaşmamıştır.
- **İade sonucunun bilinmemesi:** İptal firmada yapılmış ama paranın nasıl döndüğü yanıttan anlaşılamamıştır.

| Satış sonucu | Kayıt durumu | Para hareketi |
|---|---|---|
| Firma onayladı | Onaylandı | Tahsilat kesinleşir |
| Firma açıkça reddetti | Başarısız | İade edilebilir |
| Zaman aşımı veya belirsiz yanıt | Mutabakat bekliyor | Doğrulamaya kadar oynatılmaz |

## Hesap mutabakatı ile rezervasyon mutabakatı

Mutabakat kelimesi acentelerde iki farklı işi anlatır. Hesap mutabakatı, dönem sonunda iki tarafın bakiyelerini karşılaştırmasıdır; örneğin bir alt acentenin cari hesabının ana acentenin kayıtlarıyla uyuşup uyuşmadığının kontrolü. Rezervasyon mutabakatı ise tekil bir işlemin sonucunun doğrulanmasıdır ve sorun ortaya çıktığı anda yapılır.

| Konu | Hesap mutabakatı | Rezervasyon mutabakatı |
|---|---|---|
| Kapsam | Dönemin tüm hareketleri | Tek bir satış veya iade |
| Zamanlama | Dönem sonu | İşlem belirsiz kaldığında |
| Karşı taraf | Ana acente, alt acente veya tedarikçi | Otobüs firması veya sağlayıcı |

## İptal ve iadede mutabakat

İptal tarafında mutabakat ihtiyacı, sağlayıcının iade davranışından doğar. BiletAll iptalinde belgelenen sonuç, paranın firma tarafında açık para olarak dönmesidir; firmanın doğrudan iade yapıp yapmadığı yanıttan öğrenilemez. Bu nedenle yazılım iadeyi kendiliğinden varsaymaz. İptal önce firmada koltuk koltuk yapılır, ardından para iadesine geçilir; iade başarısız olursa iptal geri alınmaz, kayıt elle mutabakat için raporlanır.

## Örnek: zaman aşımına uğrayan bir satış

Bir acentenin cari hesabından ödenen bir otobüs biletinde satış isteği firmaya gönderildiğini, ancak yanıtın zaman aşımına uğradığını düşünelim. Yazılım bu satışı ne başarılı ne başarısız sayar; rezervasyonu mutabakat bekliyor durumuna alır ve cariye otomatik iade yapmaz. Operasyon ekibi kuyruktaki kayıttan rezervasyona gider ve satışın sonucunu otobüs firmasının kendi kaydından kontrol eder; süreç bu kontrole göre elle sonuçlandırılır.

## Otobüs bileti yazılımında mutabakat

DIJI.TECH'in [otobüs bileti yazılımı](https://www.diji.tech/tr/b2c/otobus-bileti-yazilimi) sonucu belirsiz kalan otobüs rezervasyonlarını ayrı bir durumda tutar ve operasyon kuyruğundaki mutabakat listesinde gösterir. Bu yaklaşım üç noktada kendini gösterir:

- **Para korunur:** Belirsiz satışta alınmış cari borç veya kart tahsilatı otomatik olarak geri çevrilmez; sonuç doğrulanana kadar para oynatılmaz.
- **Otomatik iade bildirimi yalnız kesin sonuçta:** Bilet düzenlenemediği için para cariye veya karta iade edildiğinde müşteriye bildirim gider; sonuç belirsizse bu bildirim gönderilmez.
- **Satış sitesinde acente sonuçlandırır:** Müşterinin kendi yaptığı iptalde otomatik iade işlenemezse süreci acente tamamlar.

Ayrıca onaylı rezervasyonlar düzenli olarak PNR ve soyadıyla firmadan okunur; gişede yapılan iptaller bu durum senkronuyla yakalanır. Operasyon ekranlarının ayrıntısı [yönetim paneli](/yonetim-paneli/) sayfasındadır.

## Sık sorulan sorular
### Otobüs biletinde mutabakat ne demek?
Mutabakat, acentenin kaydı ile otobüs firmasının veya sağlayıcının kaydının karşılaştırılmasıdır. Bir satışın ya da iadenin sonucu net değilse, bilet gerçekten kesildi mi, para gerçekten döndü mü sorusu bu kontrolle yanıtlanır.

### Bir satış neden mutabakata düşer?
Satış isteği firmaya gidip zaman aşımına uğrarsa ya da yanıt belirsiz gelirse sistem biletin kesilip kesilmediğini bilemez. Böyle bir durumda para oynatılmaz ve kayıt mutabakat bekliyor durumuna alınır; firma 3D sayfasından dönüş alınamaması da buna örnektir.

### Mutabakattaki rezervasyonda müşterinin parası ne olur?
Sonuç netleşene kadar otomatik iade yapılmaz, çünkü bilet firmada kesilmişse iade, bedeli ödenmemiş bir bilet anlamına gelir. Rezervasyon operasyon kuyruğunda mutabakat bekleyen kayıt olarak listelenir; operasyon ekibi sonucu otobüs firmasının kendi kaydından kontrol ederek süreci elle sonuçlandırır.

### Mutabakat ile durum senkronu aynı şey mi?
Hayır. Durum senkronu onaylı rezervasyonların firmadan düzenli okunarak gişede yapılan iptallerin yakalanmasıdır. Mutabakat ise sonucu belirsiz kalan tekil işlemlerin operasyon ekibi tarafından sonuçlandırılmasıdır.