# U-ETDS sefer ve yolcu bildirimi: kim yapar, ne zaman yapılır, acentenin rolü nedir?

Kaynak: https://www.otobusbiletiyazilimi.com/rehber/u-etds-yolcu-bildirimi/ — Son güncelleme: 2026-10-25

U-ETDS yolcu bildirimi, otobüs seferine ait araç, personel ve yolcu bilgilerinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın elektronik sistemine iletilmesidir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği bu yükümlülüğü yetki belgesi sahibi taşımacıya verir; acente ise satış sırasında doğru yolcu verisini toplayarak bildirimin kalitesini belirler.

## Özetle
- U-ETDS (Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi), karayolu taşımacılığı faaliyetlerine ilişkin Bakanlıkça belirlenen verilerin tutulduğu elektronik sistemdir.
- Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40. maddesine göre sefer ve yolcu bilgilerini U-ETDS'ye iletmek, yetki belgesi sahibi taşımacıların yükümlülüğüdür.
- Tarifeli düzenli seferlerde A1, B1 ve D1 belge sahipleri bilgileri seyahat başlayıncaya kadar, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu bilgisini ise en geç 30 dakika içinde iletir.
- Arızi, grup ve mekik seferlerinde A1, A2, B2 ve D2 belge sahipleri bilgileri seyahatin başlangıcından en geç 1 saat önce, havalimanından başlayan seferlerde en geç 2 saat önce iletir.
- Acenteler için yönetmelikte ayrı bir U-ETDS bildirim yükümlülüğü açıkça yer almaz; ancak acentenin bilgileri taşımacının bildirdiği yolcu bilgileri arasında yer alır ve acente satış verisinin doğruluğundan sorumludur.

U-ETDS, şehirlerarası otobüs taşımacılığında her seferin arkasında çalışan resmî bildirim sistemidir. Otobüs bileti satan acenteler bu kısaltmayı sık duyar ve çoğu zaman "bu bildirimi biz mi yapacağız?" diye sorar. Bu rehberde U-ETDS'nin ne olduğunu, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne göre sefer ve yolcu bildiriminin kimin yükümlülüğü olduğunu, hangi bilgilerin hangi sürede iletildiğini ve acentenin bu zincirdeki rolünü anlatıyoruz.

## U-ETDS nedir?

U-ETDS (Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi), Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne göre faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilerin, faaliyetlerine ilişkin Bakanlıkça belirlenen verilerin tutulduğu ve gerektiğinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla paylaşılabilen elektronik sistemdir. Tanım, yönetmeliğin 4. maddesinde yer alır.

Yolcu taşımacılığı açısından U-ETDS'nin işlevi, hangi taşıtın hangi seferi hangi personel ve hangi yolcularla yaptığının kayıt altına alınmasıdır. Sistemi Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı işletir; bildirimlerin web servis entegrasyonuyla nasıl yapılacağına ilişkin teknik dokümanlar da Bakanlığın U-ETDS sitesinde yayımlanır. Terimin kısa tanımı için [U-ETDS sözlük maddesine](/sozluk/u-etds/) bakabilirsiniz.

## U-ETDS yolcu bildirimini kim yapar?

U-ETDS yolcu bildirimini yetki belgesi sahibi taşımacı yapar. Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40. maddesi, sefer ve yolcu bilgilerini U-ETDS'ye işleme veya iletme yükümlülüğünü taşımacılık yetki belgesi sahiplerine yükler ve hangi belge türünün hangi sefer tipinde bildirim yapacağını ayrı fıkralarda sayar.

| Sefer tipi | Bildirimi yapan belge sahipleri | Dayanak |
|---|---|---|
| Düzenli (tarifeli) yolcu taşımacılığı | A1, B1, D1 | Md. 40/4 |
| Arızi, grup veya mekik seferleri | A1, A2, B2, D2 | Md. 40/3 |

Otobüsle yapılan ticari tarifeli yolcu taşımacılığı, yönetmeliğin 6. maddesine göre B1 (yurt içi ve/veya uluslararası) veya D1 (yurt içi) belgesiyle yürütülür. Bu belgelerin sahibi firmalar, sefere gönderecekleri taşıtın ve yolcuların bilgilerini U-ETDS'ye kendileri iletir. Yetki belgesi türleri arasındaki farkı [yetki belgesi sözlük maddesinde](/sozluk/yetki-belgesi/), tarifeli ve tarifesiz taşımacılık ayrımını ise [tarifeli ve tarifesiz taşıma](/sozluk/tarifeli-tarifesiz-tasima/) maddesinde bulabilirsiniz.

## U-ETDS bildiriminde hangi bilgiler yer alır?

Tarifeli düzenli seferlerde U-ETDS bildirimi, sefere gönderilecek taşıtın plakası ve ATS bilgileri, taşıtta görevli personelin bilgileri ve yolculara ait bilgilerden oluşur. Yolcu bilgileri, yönetmeliğin 36. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında sayılan ve yolcu biletinde bulunması zorunlu olan bilgilerle aynı çerçevededir.

36. maddeye göre yolcu biletinde ve dolayısıyla tarifeli sefer bildiriminde yer alan başlıca yolcu bilgileri şunlardır:

- **Kimlik:** Türk vatandaşı için Kimlik No; yabancı yolcu için uyruk ile pasaport numarası veya varsa yabancı kimlik numarası.
- **Ad ve soyad:** Yolcunun adı ve soyadı.
- **Engellilik durumu:** Yolcunun engelli olup olmadığı.
- **İletişim bilgisi:** Yolcuya ulaşılabilecek iletişim bilgisi.
- **Koltuk numarası ve ücret:** Yolcunun oturacağı koltuk ve taşıma ücreti.
- **Acente bilgileri:** Bilet yetkili bir acente aracılığıyla düzenlendiyse acentenin adı, unvanı, adresi, yetki belgesi numarası ve vergi kimlik numarası.

Arızi, grup ve mekik seferlerinde ise bildirim, yönetmeliğin 37. maddesindeki taşıma sözleşmesi bilgilerine (taraflar, güzergâh, tarih, yolcu sayısı, ücret ve yolcu listesi) dayanır.

## U-ETDS bildirimi ne zaman yapılır?

U-ETDS bildirim süresi sefer tipine göre değişir. Tarifeli düzenli seferlerde bilgiler seyahat başlayıncaya kadar iletilir; arızi, grup ve mekik seferlerinde ise seyahatin başlangıç saatinden en geç 1 saat önce, havalimanından başlayan seferlerde en geç 2 saat önce iletilir. İki tipte de seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcunun bilgisi 30 dakika içinde bildirilir.

| Durum | Tarifeli (A1, B1, D1) | Arızi, grup, mekik (A1, A2, B2, D2) |
|---|---|---|
| Sefer ve yolcu bilgileri | Seyahat başlayıncaya kadar | Başlangıçtan en geç 1 saat önce; havalimanından başlayan seferde en geç 2 saat önce |
| Seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu | Durumun meydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadar | Durumun meydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadar |

Bu süreler acentenin satış operasyonunu da dolaylı olarak etkiler. Hareket saatine yakın satılan veya iptal edilen biletlerin firmanın sistemine zamanında yansıması, firmanın bildirimini doğru yapabilmesinin ön koşuludur.

## U-ETDS ile e-yolcu listesi aynı şey mi?

U-ETDS ile e-yolcu listesi aynı şey değildir. U-ETDS, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın taşımacılık faaliyetlerini izlediği elektronik sistemdir. E-yolcu listesi ise Gelir İdaresi Başkanlığı'nın e-Bilet uygulaması kapsamında, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın belirlediği standartlara uygun olarak düzenlenen ve taşıtta bulundurulan elektronik yolcu listesidir.

İki kayıt aynı yolcuları anlatır ama farklı amaçlara hizmet eder:

| Konu | U-ETDS bildirimi | e-Yolcu listesi |
|---|---|---|
| İlgili kurum | Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı | Gelir İdaresi Başkanlığı (e-Bilet uygulaması) |
| Amaç | Taşımacılık faaliyetinin takibi ve denetimi | Vergi mevzuatı kapsamında bilet ve yolcu kaydı |
| Dayanak | Karayolu Taşıma Yönetmeliği, md. 40 | Karayolu Taşıma Yönetmeliği md. 36/11 ve e-Bilet düzenlemesi |
| Yükümlü | Yetki belgesi sahibi taşımacı | E-bilet düzenleyen taşımacı |

Ortak noktaları, ikisinin de taşımacının yükümlülüğü olması ve ikisinin de satış anında toplanan yolcu verisine dayanmasıdır. E-yolcu listesinin kısa tanımı için [e-yolcu listesi sözlük maddesine](/sozluk/e-yolcu-listesi/) bakabilirsiniz.

## Acentenin U-ETDS'de rolü nedir?

Acentenin U-ETDS'deki rolü dolaylıdır: yönetmeliğin 40. maddesi F1 veya F2 belgeli acenteler için ayrı bir U-ETDS bildirim yükümlülüğü saymaz, ancak acentenin bilgileri ve acentenin topladığı yolcu verisi, taşımacının yaptığı bildirimin içinde yer alır. Acente, yanlış veya eksik toplanan verinin ilk kaynağıdır.

Yönetmeliğin iki hükmü acentenin sorumluluğunu çerçeveler. 40. maddenin birinci fıkrasına göre acenteler, bu sıfatla yaptıkları faaliyet ve işlemlerden taşımacılarla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 36. maddenin üçüncü fıkrası ise acente aracılığıyla düzenlenen biletlerde acentenin bilgilerinin bulunmasını zorunlu tutar. Bu iki hüküm birlikte düşünüldüğünde acentenin pratik görevi şudur: yolcu bilgisini eksiksiz ve doğru toplamak, satışı ve iptali firmanın sistemine zamanında iletmek ve kendi bilgilerinin firma kayıtlarında güncel olduğundan emin olmak.

Acentelik yetkisinin hangi belgeden geldiğini [F1 ve F2 yetki belgesi](/rehber/f1-f2-yetki-belgesi/) rehberinde anlattık. Kendi faaliyet modelinize özgü bir bildirim sorunuz varsa, cevabı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile veya çalıştığınız taşımacıyla teyit etmenizi öneririz.

## Tarifesiz seferlerde acentenin durumu nedir?

Tarifesiz seferlerde, yani arızi, grup veya mekik taşımalarında, U-ETDS bildirimi bilete değil taşıma sözleşmesine dayanır ve yönetmelik acentenin bu seferlerdeki rolünü ayrıca sınırlar. Yönetmeliğin 42. maddesinin ikinci fıkrasına göre F türü belge sahipleri, tarifesiz yolcu taşımacılığı yapan taşımacılar adına yolcu bileti veya yolcu bileti yerine geçebilecek herhangi bir belge düzenleyemez.

Aynı fıkra tarifeli taşımacılar için de bir sınır koyar: acente, taşımacı firmaların Bakanlığa bildirdiği ücret tarifesine, zaman tarifesine, taşıma güzergâhına ve ara duraklara uygun olmayan yolcu bileti düzenleyemez. Bu iki hüküm, acente satışının tarifeli seferin resmî verisine bağlı olduğunu gösterir. Taşımacının U-ETDS'ye bildirdiği sefer ile acentenin sattığı bilet aynı tarifeye dayanmalıdır; acente kendi başına sefer, saat veya güzergâh tanımlayamaz.

## Seyahati yapamayan yolcu bildirimi acenteyi nasıl etkiler?

Seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcunun bilgisi, yönetmeliğe göre durumun meydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadar U-ETDS'ye iletilir. Bu yükümlülük taşımacıya aittir; ancak yolcunun vazgeçtiğini ilk öğrenen çoğu zaman acentedir.

Bu nedenle acentenin iptal ve açık bilet taleplerini bekletmeden firmanın sistemine iletmesi önemlidir. Acentede kalan bir iptal talebi, firmanın sisteminde o yolcuyu hâlâ "seyahat edecek" gösterir; taşımacı da bildirimini bu bilgiye göre yapar. Hareket saatine yakın gelen iptal, açık bilet veya koltuk değişikliği taleplerinde süre özellikle kısalır.

Acente operasyonu için pratik kurallar şunlardır:

- Hareket saatine yakın gelen iptal taleplerini sıraya koymadan hemen işleyin.
- Yolcunun firmanın gişesinde veya çağrı merkezinde yaptığı işlemleri kendi kaydınıza yansıtın.
- Firmadan cevap alınamayan işlemleri "tamamlandı" saymayın; sonucunu ayrıca teyit edin.

Bu kurallar U-ETDS'yi acentenin yükümlülüğü hâline getirmez; ama taşımacının doğru bildirim yapabilmesi için ihtiyaç duyduğu bilginin zamanında oluşmasını sağlar.

## U-ETDS bildirimi yapılmazsa ne olur?

U-ETDS bildiriminin yapılmaması, yönetmelikte yetki belgesi sahibi taşımacı için sefer başına uyarma ile yaptırıma bağlanmıştır. Yönetmelik, hiç veri iletilmemesini ve sefere ait veri iletildiği hâlde yolcu bilgisinin iletilmemesini ayrı ayrı ele alır.

Yönetmelik yalnız yaptırım değil teşvik de öngörür: Bakanlığın yaptığı kontrollerde U-ETDS dâhil belirli yükümlülüklerini yerine getiren yetki belgesi sahiplerinin daha önce aldığı uyarmaların bir kısmı iptal edilebilir ve yetki belgesi yenilenirken geçerlilik süresine ek süre tanınabilir. Uyarma sayıları, ek süreler ve idari para cezası tutarları değişikliklerle güncellendiği için bu sitede rakam vermiyoruz; güncel değerleri yönetmeliğin yürürlükteki metninden kontrol edin.

## Acente yolcu verisini nasıl doğru toplamalı?

Acente yolcu verisini, kimlik bilgisini vatandaşlığa göre doğru alanlarda isteyerek, koltuk ve yolcu eşleşmesini satış ekranında kurarak ve iletişim bilgisini eksiksiz alarak doğru toplar. U-ETDS'ye giden verinin kalitesi, büyük ölçüde satış anında girilen verinin kalitesine bağlıdır.

Satış ekranında dikkat edilmesi gereken noktalar:

- **Vatandaşlığa göre kimlik:** Türk vatandaşından Kimlik No, yabancı yolcudan pasaport numarası ve pasaportu veren ülke istenmelidir.
- **Koltuk başına yolcu:** Her koltuk için ayrı bir yolcu kaydı tutulmalı; birden çok yolcunun tek kayıtta toplanmasına izin verilmemelidir.
- **İletişim bilgisi:** Yolcuya ya da rezervasyon sahibine ulaşılabilecek telefon ve e-posta alınmalıdır.
- **Zamanında iptal:** Yolcunun vazgeçtiği bir bilet hemen iptal edilmeli; firmanın sisteminde "yolcu" olarak kalan bir kayıt, bildirimin de yanlış olmasına yol açar.

Engellilik durumu gibi bazı bilgilerin satış ekranında hangi biçimde toplanacağı, çalışılan sağlayıcının ve firmanın satış şemasına bağlıdır; bu konuyu taşımacınızla birlikte netleştirin.

## Otobüs bileti yazılımı U-ETDS bildirimi yapar mı?

Hayır. DIJI.TECH'in [otobüs bileti yazılımı](https://www.diji.tech/tr/b2c/otobus-bileti-yazilimi) acente tarafında çalışır ve otobüs modülünde U-ETDS bildirimi yoktur; bildirimi taşımacı kendi sisteminden yapar. Yazılımın bu süreçteki katkısı, satış sırasında toplanan yolcu verisinin doğru ve eksiksiz biçimde firmaya ulaşmasıdır.

Yazılımın satış akışında U-ETDS'ye giden verinin kaynağını oluşturan noktalar şunlardır:

- **Kimlik doğrulaması:** Türk vatandaşı yolcu için 11 haneli Kimlik No, yabancı yolcu için pasaport numarası ve veren ülke istenir; firma pasaportla satışa izin vermiyorsa yabancı yolcuya satış durdurulur.
- **Koltuk ve cinsiyet:** Her koltuk için bir yolcu kaydı tutulur; koltuk numarası ve cinsiyet koltuk seçiminden gelir ve formda değiştirilemez.
- **Firmaya iletim:** Satış kaydıyla birlikte yolcunun adı, soyadı, cinsiyeti, koltuk numarası, Kimlik No'su veya pasaport bilgisi ve iletişim bilgisi sağlayıcı üzerinden firmaya iletilir.
- **Durum senkronu:** Onaylı rezervasyonlar firmadan düzenli olarak okunur; gişede veya yolcu tarafından yapılan iptaller rezervasyon kaydına işlenir.

Otobüs firması yazılımı ile acente yazılımı arasındaki görev ayrımını, U-ETDS dâhil olmak üzere, [acente yazılımı mı, firma otomasyonu mu](/rehber/acente-yazilimi-mi-firma-otomasyonu-mu/) rehberinde ayrıntılı karşılaştırdık. Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişikliklerini güncel yönetmelik metninden takip edin.

## Kaynaklar
- [Karayolu Taşıma Yönetmeliği, md. 4, 36, 40 (mevzuat.gov.tr, konsolide metin)](https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.24299.pdf)
- [U-ETDS Tarifeli Yolcu Taşımacılığı Kurum Entegrasyonu Teknik Tasarım Dokümanı (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı)](https://uetds.uab.gov.tr/uploads/pages/teknik-dokuman/uetds-tarifeli-yolcu-tasimaciligi-kurum-entegrasyonu-teknik-tasarim-dokumani-v23-1.pdf)

## Sık sorulan sorular
### U-ETDS nedir?
U-ETDS, Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi'nin kısaltmasıdır. Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne göre faaliyet gösteren kişilerin faaliyetlerine ilişkin, Bakanlıkça belirlenen verilerin tutulduğu ve gerektiğinde ilgili kamu kurumlarıyla paylaşılabilen elektronik sistemdir.

### U-ETDS yolcu bildirimini kim yapar?
Yönetmeliğin 40. maddesi bildirimi yetki belgesi sahibi taşımacılara yükler. Tarifeli düzenli seferlerde A1, B1 ve D1; arızi, grup ve mekik seferlerinde A1, A2, B2 ve D2 belge sahipleri sefer ve yolcu bilgilerini U-ETDS'ye işler veya iletir.

### Acente U-ETDS bildirimi yapmak zorunda mı?
Yönetmeliğin 40. maddesinde F1 veya F2 belgeli acenteler için ayrı bir U-ETDS bildirim yükümlülüğü açıkça sayılmaz. Bununla birlikte acentenin bilgileri, tarifeli seferlerde taşımacının bildirdiği yolcu bilgileri arasındadır ve acente yaptığı işlemlerden taşımacıyla birlikte sorumludur. Kendi durumunuzu Bakanlıkla teyit etmeniz önerilir.

### U-ETDS bildirimi ne zaman yapılır?
Tarifeli düzenli seferlerde bilgiler seyahat başlayıncaya kadar iletilir. Arızi, grup ve mekik seferlerinde seyahatin başlangıç saatinden en geç 1 saat önce, havalimanından başlayan seferlerde en geç 2 saat önce iletilir. Seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu bilgisi, durumun meydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadar bildirilir.

### U-ETDS bildiriminde hangi bilgiler yer alır?
Tarifeli seferlerde taşıtın plakası ve ATS bilgileri, görevli personel bilgileri ve yolcu bilgileri iletilir. Yolcu bilgileri, yolcu biletinde bulunması zorunlu bilgileri ve acente aracılığıyla satılan biletlerde acentenin bilgilerini kapsar.

### U-ETDS bildirimi yapılmazsa ne olur?
Yönetmelik, U-ETDS'ye hiç veri iletilmemesini veya sefere ait yolcu bilgisinin iletilmemesini sefer başına uyarma ile yaptırıma bağlar. Uyarma sayıları ve idari para cezaları zaman içinde değişebildiği için güncel tutarları yönetmeliğin yürürlükteki metninden kontrol edin.

### Otobüs bileti yazılımı U-ETDS bildirimi yapar mı?
DIJI.TECH'in otobüs modülü U-ETDS bildirimi yapmaz; bildirim taşımacının kendi sisteminden yürütülür. Yazılım, satış sırasında yolcunun adını, soyadını, cinsiyetini, koltuk numarasını, Kimlik No'sunu veya pasaport bilgisini ve iletişim bilgisini toplayıp satış kaydıyla birlikte firmaya iletir.