# Otobüs bileti komisyon oranı: acentenin geliri nasıl oluşur?

Kaynak: https://www.otobusbiletiyazilimi.com/rehber/otobus-bileti-komisyonu/ — Son güncelleme: 2026-10-25

Otobüs bileti komisyon oranı için mevzuatta veya kamuya açık bir kaynakta sabit bir oran yoktur; oran, acente ile otobüs firması arasındaki acentelik sözleşmesinin mali hükümlerinde belirlenir. Acentenin geliri ise firma komisyonuna ek olarak sözleşmenin ve mevzuatın izin verdiği ölçüde servis bedeli ve fiyata eklenen kâr payından oluşur.

## Özetle
- Otobüs bileti satışında acentenin firmadan aldığı komisyon, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne göre acentelik sözleşmesinde yer alması gereken mali konular arasındadır.
- Komisyon oranı firmaya ve sözleşmeye göre değişir; mevzuatta herkes için geçerli bir oran tanımlanmamıştır.
- Yolcu taşımacılığında komisyonculuk yapılamaz; bu yasak, acentenin sözleşmeye dayanarak aldığı satış komisyonunu değil, taşıma işleri komisyonculuğu faaliyetini ifade eder.
- Acente, tarifeli firmanın Bakanlığa bildirdiği ücret tarifesine uymayan bilet düzenleyemez; bilet fiyatına eklenen tutarlar bu kuralla birlikte değerlendirilmelidir.
- Uzaktan satışta esas bedel dışındaki her ilave bedel için tüketicinin açık onayı ayrıca alınmalıdır.

"Otobüs bileti komisyon oranı kaç?" sorusu, otobüs acentesi açmayı düşünenlerin en sık sorduğu sorulardan biridir. Bu rehberde bir oran vermiyoruz, çünkü mevzuatta herkes için geçerli bir oran yok ve oranlar firmadan firmaya, sözleşmeden sözleşmeye değişiyor. Bunun yerine acentenin gelirinin hangi kalemlerden oluştuğunu, komisyonun yasal dayanağını, "komisyonculuk yasağı"nın ne anlama geldiğini ve bilet fiyatına eklenen tutarlarda dikkat edilmesi gereken sınırları anlatıyoruz.

## Otobüs bileti komisyon oranı neye göre belirlenir?

Otobüs bileti komisyon oranı, acente ile otobüs firması arasındaki acentelik sözleşmesinde belirlenir. Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 27. maddesi acentelik sözleşmesinin "mali konuları" içermesini şart koşar; komisyon oranı, tahsilat ve firmaya ödeme koşulları bu kapsamdadır. Oranı yönetmelik değil, taraflar belirler.

Oranı etkileyen başlıca etkenler şunlardır:

- **Firma politikası:** Her otobüs firması acente kanalına kendi ticari koşullarıyla yaklaşır.
- **Hat ve sezon:** Yoğun hatlar ile düşük talepli hatlarda firmaların acenteden beklentisi farklı olabilir.
- **Satış kanalı:** Terminal yazıhanesi, şehir içi ofis veya internet satışı için farklı koşullar konuşulabilir.
- **Satış hacmi ve geçmişi:** Acentenin firmaya getirdiği satış, görüşmelerde dikkate alınabilir.
- **Erişim modeli:** Firmayla doğrudan sözleşme ya da bir dağıtıcı üzerinden satış, komisyonun nasıl hesaplanıp ödeneceğini değiştirebilir.

Yönetmelik ayrıca bu sözleşmelerdeki asgari bedellerin günün ekonomik şartlarına uygun olmasını ister (md. 27/4). Sözleşme maddelerini [otobüs firması acenteliği](/rehber/otobus-firmasi-acenteligi-nasil-alinir/) rehberinde ayrıntılı ele aldık.

## Komisyon ile komisyonculuk aynı şey mi?

Hayır, acentenin satış komisyonu ile mevzuattaki "komisyonculuk" farklı kavramlardır. 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 10. maddesi ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 41. maddesi "Yolcu taşımacılığında komisyonculuk yapılamaz" der. Bu yasak, Kanun'da tanımlanan taşıma işleri komisyonculuğu faaliyetine ilişkindir.

| Kavram | Kanundaki tanımı | Yolcu taşımacılığında durumu |
|---|---|---|
| Acente | Bağımlı bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölgede taşımacılar adına taşıma sözleşmesi yapmayı meslek edinen kişi | F1 veya F2 yetki belgesiyle yapılabilir |
| Taşıma işleri komisyoncusu | Ücreti karşılığında kendi namına ve bir müvekkil hesabına eşya taşıtmayı meslek edinen kişi | Yolcu taşımacılığında yapılamaz |

Acente, taşımacı adına ve onunla yaptığı sözleşmeye dayanarak bilet satar; sözleşmenin mali hükümleri gereği aldığı pay, bu yasağın konusu değildir. Bu nedenle otobüs acentesini "komisyoncu" olarak tanımlamak hem hukuken yanlış hem de yanıltıcıdır. Doğru ifadeler "acente", "satış komisyonu" ve "servis bedeli"dir.

Acentelik statüsü komisyonla birlikte sorumluluk da getirir: 4925 sayılı Kanun'un 9. maddesi acenteyi, yaptığı işlemler için taşımacının yanında yolcuya karşı ortak sorumlu tutar. Bu nedenle komisyon, riski olmayan bir aracılık geliri gibi değil; bilet bilgilerinin doğruluğu, tarifeye uyum ve satış sonrası işlemlerdeki özenle birlikte değerlendirilmesi gereken bir gelir olarak görülmelidir. Sözleşmede komisyonun yanında tarafların sorumluluk paylaşımını da açıkça yazmak bu yüzden önemlidir.

## Otobüs acentesinin gelir kalemleri nelerdir?

Otobüs acentesinin geliri tek bir komisyondan ibaret değildir; firma komisyonu, servis bedeli, fiyata eklenen kâr payı ve alt acente ağından elde edilen pay olmak üzere birkaç kalemden oluşabilir. Hangi kalemleri kullanabileceğiniz, sözleşmelerinize ve aşağıda anlatılan yasal sınırlara bağlıdır.

| Gelir kalemi | Kaynağı | Müşteri görür mü? |
|---|---|---|
| Firma (satış) komisyonu | Acentelik sözleşmesinin mali hükümleri | Ayrı kalem değildir |
| Servis bedeli | Acentenin kendi hizmeti için müşteriden aldığı ayrı tutar | Ayrı kalem olarak görmelidir |
| Fiyata eklenen kâr payı (markup) | Acentenin satış fiyatına eklediği tutar | Toplam fiyatın içinde görür |
| Alt acente payı | Alt acentelere satış açan acentenin kendi katmanı | Alt acentenin müşterisi toplam fiyatı görür |

Kavramların kısa tanımları [servis bedeli](/sozluk/servis-bedeli/), [markup](/sozluk/markup/) ve [GSA](/sozluk/gsa/) maddelerindedir.

## Komisyon sözleşmede nasıl tanımlanmalı?

Komisyon sözleşmede yalnızca bir oran olarak değil, hesaplama tabanı, ödeme dönemi ve iptal durumundaki akıbetiyle birlikte tanımlanmalıdır. Oranı aynı olan iki sözleşme, bu ayrıntılar farklı olduğunda acenteye çok farklı gelir bırakabilir.

Sözleşmenin mali hükümlerinde netleştirmeniz gereken başlıca sorular şunlardır:

- **Hesaplama tabanı:** Komisyon bilet ücretinin tamamı üzerinden mi, belirli kalemler düşüldükten sonra mı hesaplanacak?
- **Tahsilat ve mahsup:** Bilet bedelini acente mi tahsil edip firmaya aktaracak, yoksa ödeme doğrudan firmaya mı yapılacak? Komisyon aktarımdan mahsup mu edilecek, ayrıca mı ödenecek?
- **Ödeme dönemi:** Komisyon hangi aralıklarla ve hangi mutabakat belgesiyle ödenecek?
- **İptal ve iade:** İptal edilen veya açık bilete çevrilen biletlerde komisyon geri alınacak mı?
- **Erişim modeli:** Satış bir dağıtıcı üzerinden yapılıyorsa komisyon firmadan mı, dağıtıcıdan mı alınacak?

Bu soruların cevabı yazılı değilse, satış hacmi büyüdükçe mutabakat farkları da büyür.

## Bilet fiyatına eklenen tutarlarda hangi sınırlar var?

Bilet fiyatına eklenen tutarlarda iki yasal sınır öne çıkar: tarifeye uyum ve tüketicinin açık onayı. Yönetmeliğin 42. maddesine göre acente, tarifeli firmanın Bakanlığa bildirdiği ücret tarifesine, zaman tarifesine, güzergâhına ve ara duraklarına uygun olmayan yolcu bileti düzenleyemez; aykırılığa uyarma verilir.

Bu hüküm, bilet ücretinin firmanın bildirdiği tarifeye bağlı olduğunu gösterir. Bilet fiyatının üzerine eklenen kâr payının veya ayrı bir servis bedelinin bu hükümle ilişkisi mevzuatta açıkça tarif edilmiş değildir. Bu nedenle fiyatlandırma modelinizi kurmadan önce hukuk danışmanınızla ve sözleşmeli olduğunuz firmayla teyit edin.

İnternetten veya telefonla satışta ikinci sınır Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nden gelir. Yönetmelik yolcu taşıma hizmetlerini büyük ölçüde kapsam dışında tutar, ancak şu yükümlülükleri saklı tutar:

- **Toplam fiyat:** Hizmetin tüm vergiler dahil toplam fiyatı sözleşmeden önce bildirilir (md. 5/1-d).
- **İlave bedel:** Esas bedel dışındaki her ilave bedel için tüketicinin açık onayı ayrıca alınır (md. 19/1).
- **Kendiliğinden seçili seçenek:** Açık onay alınmadan kendiliğinden seçili sunulan ücretli bir seçenekle tahsil edilen tutar derhal iade edilir (md. 19/2).

Pratikte bu, servis bedelinin ödeme anında ayrı ve görünür bir kalem olarak gösterilmesi, toplam tutarın ödemeden önce net biçimde sunulması anlamına gelir.

## Servis bedeli fiyat rekabetini nasıl etkiler?

Servis bedeli, acentenin satış fiyatını otobüs firmasının kendi kanalındaki fiyatın üzerine çıkarır; bu nedenle gelir kalemi olduğu kadar bir rekabet kararıdır. İnternette yolcu aynı seferi birkaç sitede karşılaştırabildiği için toplam fiyattaki küçük farklar bile satın alma kararını etkileyebilir.

Bu dengeyi kurarken şu yaklaşımlar yol gösterir:

- **Kanala göre ayrım:** Ofiste yüz yüze verilen hizmet ile internetten yapılan self-servis satış için farklı servis bedeli politikası değerlendirilebilir.
- **Şeffaflık:** Servis bedelini ödeme anında ayrı kalem olarak göstermek, hem mevzuattaki açık onay kuralına uyar hem de müşterinin güvenini korur.
- **Değer karşılığı:** Koltuk seçimi desteği, iptal işlemlerinde yardım veya telefonla ulaşılabilirlik gibi hizmetler servis bedelinin gerekçesini müşteriye anlatmanızı kolaylaştırır.
- **Toplam gelir:** Servis bedelini düşük tutup firma komisyonuna dayanmak ya da tersini yapmak, satış hacminize göre farklı sonuç verir; kararınızı birkaç aylık satış verisiyle gözden geçirin.

## Alt acente ağında komisyon nasıl paylaşılır?

Alt acente ağında komisyon, ağı kuran acentenin kendi payını koruyarak alt acentelere satış açtığı katmanlı bir yapıyla paylaşılır. Üst acente kendi kâr katmanını belirler, alt acente bu fiyatın üzerine kendi katmanını ekler ve müşteri yalnızca toplam fiyatı görür.

Bu yapıda iki konu ayrıca dikkat ister. Birincisi, yönetmelik bilet satan acentenin sözleşmeli firmalar adına işlem yapmasını şart koştuğu için her alt acentenin yetki belgesi ve sözleşme yönünden durumu ayrıca değerlendirilmelidir. İkincisi, katmanlar arttıkça toplam fiyat da artar; tarifeye uyum ve rekabet açısından zincirin son halkasındaki fiyatı izlemeniz gerekir. Ağ kurulumunu [alt acente ağı nasıl kurulur](/rehber/alt-acente-agi-nasil-kurulur/) rehberinde anlattık.

## İptal ve iadede komisyona ne olur?

İptal ve iadede komisyonun akıbeti, acentelik sözleşmesinin mali hükümlerine ve müşteriye yaptığınız bilgilendirmeye bağlıdır. Bilet ücretinin iadesi taşımacının yükümlülüğüdür (md. 36/8); komisyonun ve servis bedelinin akıbeti ise sözleşmenize kalır.

Firma komisyonunun iptalde geri alınıp alınmayacağı ve müşteriden alınan servis bedelinin iade edilip edilmeyeceği ise sözleşmenizde ve satış koşullarınızda açıkça yazılmalıdır. Aksi hâlde iptal sayısı arttıkça hem firmayla hem müşteriyle anlaşmazlık riski büyür. Kuralların uygulamasını [otobüs bileti iade kuralları](/rehber/otobus-bileti-iade-kurallari/) rehberinde anlattık.

## Komisyon ve servis bedeli nasıl kayda alınır?

Komisyon ve servis bedeli, acentenin gelir kalemleri olarak muhasebeleştirilir; ancak hangi belgeyle, hangi vergi uygulamasıyla ve kime faturalandırılacağı işletmenizin yapısına ve sözleşme modelinize göre değişir. Bu rehberde vergi oranı vermiyoruz; uygulamayı mali müşavirinizle netleştirin.

Pratik açıdan önemli olan, her satışta bilet ücretini, firma komisyonunu ve servis bedelini birbirinden ayrı izleyebilmektir. Aynı ay içinde iptal edilen biletler, iade edilen servis bedelleri ve firmaya yapılacak ödemeler ancak bu ayrım tutulursa doğru mutabakat edilir. Bilet ve fatura ilişkisini [otobüs bileti e-bilet ve fatura](/rehber/otobus-bileti-e-bilet-ve-fatura/) rehberinde, yazılım tarafındaki aktarımı [muhasebe entegrasyonu](/muhasebe-entegrasyonu/) sayfasında bulabilirsiniz.

## Yazılım komisyonu ve servis bedelini nasıl yönetir?

DIJI.TECH'in [otobüs bileti yazılımı](https://www.diji.tech/tr/b2c/otobus-bileti-yazilimi), firma komisyonunu, servis bedelini ve kâr payını ayrı kalemler olarak yönetir; firmayla anlaştığınız komisyon oranını ise belirlemez. Yazılımda kodla doğrulanmış başlıca karşılıklar şunlardır:

- **Tedarikçi (firma) komisyonu:** Her otobüs firması eşlemesinde, BiletAll'dan senkronlanan bir komisyon yüzdesi tutulur. Bu değer raporlama girdisidir, satış fiyatına eklenmez.
- **Satıcı komisyonu:** Acente, ödeme ekranında yüzde veya sabit tutar olarak fiyatın üzerine bir komisyon ekleyebilir. Bu tutar e-bilette "Servis Bedeli" satırı olarak görünür ve iptalde iade oranında geri alınır. Satıcı komisyonu raporu otobüs filtresiyle kullanılabilir.
- **Hizmet bedeli kuralları:** Otobüse uygulanır ve fiyat kırılımında ayrı satır olarak gösterilir.
- **Markup kuralları:** Genel, ülke, otobüs firması, fiyat aralığı, seyahat tarihi ve satış kanalı (acente paneli veya B2C) kriterleriyle tanımlanır. Kurallar rezervasyon, yolcu, bilet veya bacak biriminde uygulanır ve simülatörle denenebilir.
- **Katmanlı yapı:** Kiracı, GSA ve acente zincirinde her kullanıcı yalnızca görmeye yetkili olduğu katmanları görür; net fiyat yalnızca kiracı tarafında görünür.
- **Raporlama:** Otobüs satış raporu net, komisyon (markup) ve toplam tutarları gösterir; Excel ve PDF'e aktarılabilir.

Bilinmesi gereken önemli bir sınır vardır: firmanın kendi 3D Secure sayfasında ödenen seferlerde markup, satıcı komisyonu ve kupon uygulanmaz. Bu seferler net fiyatla satılır; acentenin bu seferlerdeki geliri sözleşmedeki firma komisyonuna dayanır. Ayrıca otobüs iptalinde yazılım satış sonrası işlem ücreti uygulamaz. Alt acentelere satış açan acenteler, katman yönetimini DIJI.TECH'in otobüs bileti acente sistemi ile yürütür. Kuralların ekran ekran anlatımı [fiyatlandırma ve markup](/fiyatlandirma-ve-markup/) sayfasındadır.

## Kaynaklar
- [Karayolu Taşıma Yönetmeliği, konsolide metin (mevzuat.gov.tr)](https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.24299.pdf)
- [4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu (mevzuat.gov.tr)](https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4925.pdf)
- [Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, konsolide metin (mevzuat.gov.tr)](https://mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=20237&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5)

## Sık sorulan sorular
### Otobüs bileti komisyon oranı ne kadar?
Otobüs bileti komisyon oranı için mevzuatta veya doğrulanmış kamuya açık bir kaynakta sabit bir oran bulunmuyor. Oran, acente ile otobüs firması arasındaki acentelik sözleşmesinin mali hükümlerinde belirlenir ve firmadan firmaya değişebilir. Güncel oranı çalışmak istediğiniz firmanın acente biriminden öğrenmeniz gerekir.

### Otobüs acentesi her biletten ne kazanır?
Acentenin bir biletten kazancı, firmanın sözleşmeyle tanıdığı komisyona ve sözleşmenin izin verdiği ölçüde müşteriden alınan servis bedeline bağlıdır. Bu nedenle aynı fiyatlı iki biletten farklı firmalar için farklı gelir elde edilebilir.

### Yolcu taşımacılığında komisyonculuk yasağı acentenin komisyon almasını engeller mi?
Hayır. 4925 sayılı Kanun ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ndeki komisyonculuk yasağı, taşıma işleri komisyonculuğu faaliyetine ilişkindir. Acente ise bir sözleşmeye dayanarak taşımacı adına bilet satar; sözleşmedeki mali hükümler gereği aldığı satış komisyonu bu yasağın konusu değildir.

### Servis bedeli ile komisyon arasındaki fark nedir?
Komisyon, acentelik sözleşmesi gereği otobüs firmasının acenteye tanıdığı paydır; nasıl hesaplandığını sözleşme belirler. Servis bedeli ise acentenin kendi hizmeti için müşteriden ayrıca aldığı tutardır. Servis bedeli alınacaksa müşteriye ayrı kalem olarak gösterilmeli ve uzaktan satışta açık onayı alınmalıdır.

### Acente otobüs bileti fiyatına kâr ekleyebilir mi?
Yönetmeliğe göre acente, tarifeli firmanın Bakanlığa bildirdiği ücret tarifesine uymayan bilet düzenleyemez. Bilet fiyatının üzerine eklenecek her tutarın bu kuralla ve sözleşmenizle uyumunu hukuk danışmanınızla ve firmanızla teyit etmeniz gerekir.

### Bilet iptal edilirse acentenin komisyonu ne olur?
İptal ve iade edilen bilette firma komisyonunun akıbeti acentelik sözleşmesinin mali hükümlerine bağlıdır. Müşteriden alınan servis bedelinin iadesi de sözleşmeye ve müşteriye yapılan bilgilendirmeye göre belirlenir. Bu konuyu sözleşmede açıkça yazmanız anlaşmazlıkları önler.

### Alt acenteler komisyonu nasıl paylaşır?
Alt acente ağı kuran bir acente, alt acentelerine kendi belirlediği koşullarla satış imkânı açar ve komisyon paylaşımını bu ilişkinin koşullarıyla belirler. Her alt acentenin yetki belgesi ve sözleşme yönünden durumunu ayrıca değerlendirmek gerekir.